هدف اصلی آینده ­پژوهی، آینده ­سازی است

بر خلاف باور بسیاری از مردم، هدف اصلی آینده ­پژوهی، پیش­بینی آینده نیست؛ بلکه می­‍­کوشد آگاهانه و خردمندانه انسان­ها، سازمان­ها و جوامع را به سوی طراحی و برپایی یک آینده مطلوب سوق دهد. بنابراین هدف اصلی آینده ­پژوهی، آینده ­سازی است. حال این پرسش مطرح می­شود که آینده­ پژوهی در مسیر تحقق آینده مطلوب تا کجا پیش می­رود به عبارت دیگر دستاورد نهایی آینده­ پژوهی چیست؟

برای پاسخ به این پرسش کلیدی باید تاکید داشت که آینده­ پژوهی در هر حوزه­ای و یا موضوعی به «اقدام-زمان» منجر می­شود. یعنی تا جایی که مشخص شود برای برپایی هوشمندانه و تاحدی دلخواه آینده مطلوب چه افرادی (و یا چه سازمان­هایی)، چه اقداماتی را در چه زمان­هایی باید انجام دهند. تا بتوان یک جریان هماهنگ و اثربخش در مسیر تحقق چشم­ انداز ایجاد کرد. این جریان اجتماعی سبب جهت­ دهی و فعال­سازی تمامی ظرفیت ­ها و پتانسیل­های بالقوه و بالفعل خواهد شد. بنابراین می­توان نتیجه گرفت که دستاورد نهایی فعالیت­های مختلف آینده­ پژوهی (دیده ­بانی، تحلیل روند، سناریونویسی و …) رسیدن به «اقدام-زمان» است. البته باید توجه داشت که این فعالیت­ها در قالب یک یا چند پروژه مستقل از هم انجام نمی­شوند بلکه هر یک از این­ ها بخشی از فرایند پیوسته و مستمر آینده­ پژوهی را شکل می­دهند. این فرایند به گونه ­ای است که با دیده‏ بانی و فعالیت­ های توصیفی آغاز می­شود و به فعالیت­ های تجویزی مانند سناریو و نقشه­ راه ختم می­شود. بنابراین «اقدام-زمان» دستاورد فعالیت­ هایی چون سناریونویسی و نقشه­ راه است که خود نیازمند فعالیت­ هایی چون دیده­ بانی، اولویت­ گذاری و … می­باشد. بنابراین باید تأکید داشت که اگر آینده­ پژوهی به «اقدام-زمان» ختم نشود، نتواسته است به وظیفه اصلی خود عمل کند  و حتینمی­توان اثربخشی و مفید بودن آینده­ پژوهی را ارزیابی کرد چرا که این فرایند به نتیجه نهایی خود نرسیده است.

نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد ضرورت توجه به بومی­ گرایی در فرایند آینده ­پژوهی است. این فرایند به شدت وابسته به شرائط اقتضائی فرهنگی و اجتماعی حاکم هستند و از موضوعی به موضوعی دیگر، از سازمانی به سازمان دیگر و زمانی به زمان دیگر تغییر می­کند. و باید برای هر موضوعی، به طور خاص، این فرایند را طراحی و یا در نازل­ترین سطح متناسب با شرایط آن را اصلاح کرد.

در کشور ما نیز برای افزایش اثربخشی و کارایی آینده­ پژوهی لازم است که در عرصه ­های­ گوناگون سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی و … فرایند آینده­ پژوهی را طراحی و استقرار دهیم تا در هر حوزه­ ای مجموعه اقدام-زمان‏های لازم برای تحقق آینده مطلوب فراهم شده و جریانی هماهنگ و اثربخش برای برپایی آینده ‏های باعظمت و الهام­ بخش ایران اسلامی فراهم شود (ان شاء­الله).

منبع:ماهنامه نامه آینده‌پژوهی

    نظرات

    نسل جدید کامپیوترها در حال شکل‌گیری است
    فناوریهای برتر
    نسل جدید کامپیوترها در حال شکل‌گیری است
    صفحات نمایش dual-screen یا قابل انعطاف، احتمال زیادی برای قبضه بازار این تکنولوژی در آینده دارند که در صورت موفقیت می‌توانند هیجان زیادی را برای کاربران کامپیوترها، لپ‌تاپ ها و گوشی‌های هوشمند به ارمغان بیاورند.
      2018-11-04 07:50:00
    حاشیه ای براجلاس ITU
    اقتصاد
    حاشیه ای براجلاس ITU
    توافق کردیم ایران در حوزه‌های فضایی، کسب و کارهای نوپا و نیز امنیت سایبری با تمام توان در رویداد باکوتل آذربایجان حضور یابد و شرکت‌های ایرانی توانمندی خود برای شرکت‌های آذربایجانی (را) به نمایش گذارند.
      2018-11-02 08:18:46