بر سَر ِ آنم که گر ز دست برآید، دست به کاری زنم که غصه سر آید

گفتگو با کارآفرین موفق در حوزه تعاونی های خدماتی، سیده زهره اصغری
گفتگو را از معرفی خودتان آغاز می کنیم و اینکه آغاز فعالیت های شما در بخش تعاون و به دنبال موفقیت شما به عنوان کارآفرین برتر ملی چگونه رقم خورد؟

آغاز فعالیت های اجتماعی و به دنبال آن ورودم به عرصه کارو تلاش اقتصادی حکایت مفصلی است که سعی می کنم به اختصار آن را بیان کنم. آغاز ماجرا بر می گردد به سال 1371، من در سال 1360 دیپلم رشته اقتصاداجتماعی را گرفتم بعد از آن ورودم به دانشگاه مصادف شد با آغاز انقلاب فرهنگی، به همین دلیل وقفه افتاد و من تا سال 67 نتوانستم به دانشگاه بروم خوب با توجه به اینکه در سال .1362.ازدواج کردم و گرفتاری های خاصی که بود بین دوره دیپلم تا ورودم به دانشگاه درسال1372وقفه افتاد اما در تمام آن سال ها همیشه ذهنم درگیر ادامه تحصیل و ورود به فعالیت های اجتماعی بود. سال 67 تصمیم جدی گرفتم که به هر سختی که شده درسم را ادامه بدم و دیپلم حسابداری را با داشتن دو فرزند گرفتم و برای همین در آزمون دانشگاه شرکت کردم و در رشته کاردانی حسابداری قبول شدم و این آغاز فصل جدیدی در فعالیت های اجتماعی و کاری من بود، البته سالها بعد نیز در آزمون دانشگاه شرکت کرده و موفق به دریافت مدرک کارشناسی مدیریت بازرگانی شدم. همزمان که در حال تحصیل بودم م وارد شرکت فرش بیرجند شدم آن زمان بیرجند جزئی از استان خراسان بزرگ بود. دوره فعالیتی من در شرکت فرش دستباف بیرجند تجربه های گران سنگی را برای من به همراه داشت. من در این دوره به طور مستقیم با محرومترین و آسیب پذیر ترین قشر جامعه خراسان یعنی کارگران در تماس قرار گرفتم. از آنجا که بیشتر کارگران در این کسب و کار را زنان تشکیل می دهند، فعالیتم در آنجا مرا با لایه های پنهان زندگی قشر ویژه ای به نام زنان نان آور خانه و سرپرست خانوار آشنا کرد. من در کنار این تجربه به آرامی در سیستم اداری و مدیریتی جهاد سازندگی خراسان بزرگ نیز رشد کردم. سعی ام بر این بود که بتوانم تحولات مثبتی ایجاد کنم و به لطف خدا این اتفاق به شهادت کارکنان و اعضاء اتحادیه فرش دستباف خراسان بزرگ افتاد، به گفته همین عزیزان آن دوران، دوران طلایی اتحادیه بود. من از سال 71 تا 79 در مجموعه جهاد و اتحادیه فرش دستباف خراسان و شرکت فرش دستباف روستایی بیرجند بودم که برای من دوران خاطره انگیزو خاصی است، در واقع این دوران بود که زمینه ایجاد تحولی بزرگ در زندگی من شد و مرا به سمت سوی کارآفرینی کشاند. شما می دانید خراسان جنوبی همانطور که یکی از کم بهره ترین مناطق از نظر برخورداری از مواهب طبیعی و آسمانی است به همان اندازه نیز زندگی بر مردم این دیار به ویژه انسان های شریف اما کم برخوردار آن سخت می گذرد. شما معنای واقعی فقر را در مناطق بسیاری از این دیار می توانید درک کنید. بسیارند انسان هایی ـ اعم ز زن ومرد ـ در این دیار که به سبب همت بلندشان بروز نمی دهند آنچه را در دل دارند و بر آنها می رود اما وقتی کمی صمیمی تر می شوی و به لایه های زیرین زندگی آنها پی می بری می توانی عمق مصیبت را درک کنی. من این واقعیت ها را از نزدیک لمس کردم و همین موضوع بود که انگیزه ای جدی شد تا وارد عرصه جدیدی از فعالیت و کسب و کار شوم.
منظورتان از دوره جدید فعالیت چست؟
واقعیت این است که تجربه نزدیک به ده سال فعالیت های مختلف در استان خراسان مرا به این فکر انداخت که کاری اساسی کنم. یا به قول حافظ " بر سَر ِ آنم که گر ز دست برآید، دست به کاری زنم که غصه سر آید". برای همین ابتدا تعاونی چند منظوره ای را با همراهی چند تن از زنان فعال بیرجند راه اندازی کردیم(تولیدات خانگی وصنایع دستی). تجربه متفاوت و خوبی بود اما نمی توانست دغدغه های مرا رفع کند. علی رغم اینکه کارهای بسیاری در این سالها از سوی دولت های مختلف در خراسان جنوبی انجام شده بود اما، عمق محرومیت آنقدر زیاد بود که هنوز خانواده ها و افراد محروم و مستمند بسیاری بودند که دستشان به هیچ جایی بند نبود. مدت بسیاری برروی این موضوع اندیشه و بررسی کردم،و صندوق قرض الحسنه ای جهت اعضاء در شرکت فرش راه اندازی نمودم وبعد از ان نتیجه آین شد که تعاونی اعتبار اسماء شکل گرفت. موضوع فعالیت تعاونی های اعتبار ، موضوع جدیدی بود. در واقع اسماء از پیشگامان این عرصه نیز محسوب می شد. در ابتدا کل سرمایه حدود103 نفر از سهامداران مجموعه ـ البته باید بگویم بر اساس اصول تعاون همه سهام برابرند ـ حدود.10میلیون تومان بود. وقتی این فعالیت را آغاز کردم خیلی ها منعم نمودند و تاکید کردند که تا کنون در ایران موسسه ای مالی نبوده است که با مدیریت زنان بتواند دوام بیاورد، به رغم وجود همه این موضوعات من به کارم ایمان داشتم و مدتها بود با خودم درباره اش فکر می کردم و با بسیاری از کسانی که در این حوزه تخصص و تجربه داشتند مشورت کرده بودم، برای همین حس خاصی به من می گفت که این کار هر چند بی سابقه و بدون وجود تجربه قبلی است اما با موفقیت همراه خواهد بود. برای همین از ابتدا من و دیگر اعضاء هیات مدیره نگاه بلندی در خصوص فعالیت های اسما داشتیم در واقع در یک افق ده ساله به دنبال ملی شدن فعالیت ها بودیم که نمودش را در راه اندازی بانک زنان تجسم می کردیم و پس از آن طی یک برنامه پنج ساله در اندیشه فرا ملی کردن فعالیت هایمان در میان زنان کشورهای اسلامی منطقه هستیم. وقتی می گویم حس خاصی وجود داشت که به من انرژی و امید می داد این واقعا جدی است ببینید الان ما تقاضای تاسیس بانک قرض الحسنه زنان ایران اسلامی را ارائه کرده ایم و موافقت های ضمنی را هم کسب نموده ایم، در کل باید بگویم که امیدواری های ما برای این موضوع بسیار بالاست. اما موضوع جالب توجه دیگر در خصوص بین المللی شدن فعالیت های اسماء است. من بر اساس همین نوع نگاهی که گفتم از سال ها قبل بر روی این مسئله تمرکز داشتم برای نمونه سال84 با هماهنگی بعضی از مسئولین شهرستان به افغانستان سفر کردم و در آنجا مقدمات راه اندازی یک سازمان غیر دولتی مشترک در حوزه توانمند سازی زنان را فراهم ساختم، اتفاقا استقبال خیلی خوبی هم صورت گرفت اما بنا به دلایلی این موضوع به نتیجه دلخواه نرسید. این تلاش به رغم اینکه به نتیجه مطلوب نرسید اما آغاز خوبی بود. به دنبال آن وقتی بین سال های 87 تا 89 در چهارچوب طرح انتقال تجارب کارافرینی ... سازمان بین المللی کار(ILO) سفرهایی به کشورهای تاجیکستان و ترکیه داشتم. آشنایی با توانمندی ها و پتانسیل های زنان در این کشورها و برخی کشورهای دیگر منطقه مانند هند و مالزی به من این اطمینان را داد که به معنای واقعی ما می توانیم اسماء را به عنوان الگویی موفق در عرصه بین المللی و منطقه ای معرفی کنیم.
چه ویژگی هایی وجود دارد که از نظر شما اسماء را متفاوت از دیگر مجموعه ها کرده است؟
اگر واقع بینانه و منصفانه قضاوت شود واقعا تعاونی اعتبار اسماء کارهای بزرگی انجام داده است. این کارها و فعالیت ها از نظر حجم و تنوع بسیار زیاد است من ترجیح می دهم به جای اینکه اینجا گزارش کار بدهم دوست دارم درباره تفاوت های مبنایی صحبت کنم. هر چند استان خراسان جنوبی و شهر بیرجند از گذشته های دور به شهر علم و دانش شهره بوده اما خب موضوع مشارکت زنان آنچنان که باید محقق نشده بود، به ویژه در حوزه اقتصادی تقریبا هیچ تجربه جدی وجود نداشت. وقتی که ما شروع به فعالیت کردیم حتی آقایان نیز وارد این حوزه نشدند این نشان از سختی آغاز کار در آن منطقه داشت. در واقع موسسان اسماء پیشقراولان و خط شکنان حوزه مشارکت اقتصادی زنان در خراسان و بعد ها جز اولین ها در ایران بودند. این نخستین و جدی ترین تفاوت اسماء با دیگران است. موضوع بعدی گروه هدف فعالیت های ماست، ما بیشترین خدمات را به زنان سرپرست خانوار، زنان کارآفرین و دختران جویای کار و خود اشتغال می دهیم. به جرات شما نمونه اسماء در این موضوع را در جای دیگر کشور نمی توانید ببینید. ما نه تنها تسهیلات مناسب با کمترین بروکراسی را در اختیار متقاضیان قرار داده ایم بلکه مشاوره شغلی و همیاری برای بازاریابی محصولات و معرفی خدماتشان را نیز به شکلی انجام داده ایم. در واقع این نبوده که ما صرفا تسهیلاتی را اعطا کرده باشیم بلکه یک چتر حمایتی به ویزه برای زنان سرپرست خانوار و دختران جوان خود اشتغال ایجاد کرده ایم. این تجربه ای نو و متفاوت در کشورمان بوده است. تفاوت دیگر به وابستگی متقابل اسماء و خانواده ها در خراسان جنوبی می باشد. هم اکنون بیش از 40 هزار نفر در شعبات 14 گانه اسماء در سراسر کشور دارای حساب هستند که بیش از 30 هزار نفر از آنها در خراسان جنوبی هستند به عبارتی از هر 6 خانوار خراسان جنوبی یک خانواده به اسماء پیوستگی دارد و یا از اسماء حمایت نموده یا حمایت جلب کرده است. در واقع باید اینگونه تبیین کنم که، اسماء در خراسان جنوبی صرفا یک تعاونی اعتبار یا موسسه مالی نیست بلکه یک هویت است، هویتی که بسیاری از خانواده ها و مردم خراسان جنوبی آن را اذعان خود می دانند این اتفاق سبب شده است که، نوعی سرمایه اجتماعی بزرگ و کم نظیر در منطقه ایجاد شده است. این واقعیت در برهه های مختلف به خود شکل واقعی گرفته است و سبب شده تا نوعی همگرایی منطقه ای به ویژه در میان زنان خراسان جنوبی شکل بگیرد.
معرفی شما به عنوان کارآفرین نمونه استانی و برتر ملی در سال 1386 نیز به پاس همین خدمات بود؟
بله، در واقع باید بگویم که این افتخاری است که متعلق به اسماء و همچنین تمام زنان تلاشگری است که طی این سالها همراه و همگام من بوده اند از جمله اعضاء هیات مدیره و مدیران زحمت کش و صدیق مجموعه طی 12 سال فعالیتی که انجام گرفت. من به عنوان مدیرعامل تعاونی اعتبار اسماء در سال..1385 و1386 به عنوان کارآفرین برتر و برتر نمونه استانی در حوزه تعاونی های خدماتی و همچنین کارآفرین برتر ملی در همین حوزه معرفی شدم که در نوع خود افتخار بزرگی محسوب می شود زیرا به عنوان تنها زن کارآفرین ایرانی بودم که به عنوان مدیر یک مجموعه مالی به این افتخار نائل می شد.
شما توانستید از این افتخار بهره ای هم ببرید؟
من به دنبال چنین مسائلی نبودم اما جز لوح تقدیر و جنبه معنوی آن در واقع کسب این عنوان برای من و مجموعه ام هیچ امکان مادی ایجاد نکرد، اگر هم چیزی وجود داشت من از آن بهره ای نبردم و در واقع اطلاع رسانی نیز صورت نگرفت.
بزرگترین چالش ها و مشکلات پیش روی شما در مسیر فعالیت هایتان چه بوده است؟ رمز موفقیت خود در مواجه با این مشکلات را در چه می دانید؟
اگر من قصد تشریح مشکلات و مصائبی که طی این سالها برمن حادث شده است را بازگو کنم خود حکایت مثنوی هفتاد من کاغذ می شود برای همین بهتر می دانم زیاد بدان پرداخته نشود زیرا دردهای مشترکی است که به نظر من بیشتر کارآفرینان زن با آن مواجه بوده اند اما مهمترین مشکلات و چالش ها را از منظر سازمانی و شخصی می توانم اینگونه بیان کنم، اساسی ترین مشکل به نظر من عدم باور نسبت به فعالیت های زنان در زمینه اشتغال زایی و کسب و کار اجتماعی است. البته دقت داشته باشید من در فضای حدود دو دهه پیش تا کنون صحبت می کنم. اکنون مشکلات در این خصوص بسیار کم شده است و من خوشحالم که هر روز خبر جدیدی از ورود زنان به عرصه های جدید از فعالیت های اجتماعی و اقتصادی می شنوم اما زمانی که من فعالیت هایم را آغاز کردم نه تنها این باور وجود نداشت بلکه باورهای منفی بسیاری نیز وجود داشت که عملا اجازه حضور از زنان برای فعالیت های اقتصادی و حوزه کسب کار به ویژ کسب و کارهایی امور مالی و فنی را نمی دادمتاسفانه این تفکر هم در میان زنان جامعه نیز بسیار پر رنگ بود. نبود قوانین حمایتی و تشویقی، اقدامات تخریبی و رفتارهای غیر منصفانه که نه توجیه شرعی داشت و نه اخلاقی و ارج ننهادن به فعالیت های اشتغال زا و حمایت لازم از آنها ـ که البته تاکید می کنم اکنون فضا خیلی مساعد تر شده است ـ مهمترین مشکلات و چالش هایی بوده که من طی این دو دهه با آن مواجه بوده ام. اما درباره رمز و دلیل موفقیت باید یگویم که، داشتن اهداف والا وسپاس شکرگزاری همیشگی از خداوند که همیشه پشتیبانیم کرده، عشق به کار کردن برای مردم نیازمند و محروم، پرهیز از خودبینی و جدا شدن از بطن جامعه مهمترین سلاح من در مواجهه با مشکلات و حرکت در مسیر موفقیت بوده است. البته من نمی توانم در اینجا زحمات بی شائبه و حمایت های همیشگی و قدرتمند مردم استان خراسان جنوبی و برخی مسئولین دلسوز را از یاد ببرم زیرا اگر این باور و حمایت نبود امروز من و اسماء در این جایگاه قرار نداشتیم. من و مدیران اسماء همانند بسیاری از مجموعه های مشابه روزهای سخت و بحرانی بسیاری را داشته ایم که اگر پایمردی و حمایت های عزیزانی که گفتم نبود امکان نداشت بتوانیم از آن روزهای سخت به سلامت عبور کنیم. البته باید تاکید کنم که اگر هدف خالص نباشد و صداقت بر رفتار و اعمال حاکم نباشد به هیچ وجه نمی توان به نیک فرجامی کار دل بست.
خانم اصغری اسماء اکنون در چه وضعیتی قرار دارد و برنامه های آتی شما چیست؟
در پیش درآمدی برای پاسخ به این پرسش باید یادآوری کنم که امسال سال ویژه ای برای بخش تعاون است زیرا برای اولین بار از سوی دبیرکل سازمان ملل امسال به نام سال جهانی تعاون با شعار "دنیایی بهتر با تعاون" نامگذاری شده است که به نظر من آنگونه که باید بدان پرداخته نشده است. من هم از سویی خوشحالم که در چنین سالی اسماء وارد سیزدهمین سال فعالیت خود به عنوان تنها و بزرگترین تعاونی اعتبار ویژه زنان درایران و منطقه خاورمیانه می شود و هم از سویی متاسف که در چنین سالی بزرگترین و تنها تعاونی اعتبار ویژه زنان جمهوری اسلامی ایران در آستانه حذف قرار گرفته است. من برای پاسخ به پرسش شما باید بگویم که اکنون اسماء به بلوغ کامل رسیده و درخت تنومندی شده است که می تواند به عنوان الگویی موفق در حوزه فعالی های مالی و پولی برای زنان در گستره ملی و حتی بین المللی مورد توجه قرار گیرد. ما اکنون با بهره گیری از تجربه یک دهه فعالیت بی قفه، سالم و صادقانه در شرایطی هستیم که میتوانیم دایره فعالیت ها و خدماتمان را در سطح فراگیر ملی گسترش دهیم . اما در این میان دغدغه ای جدی برای ما ایجاد شده است که من از این فرصت ستفاده می کنم و از همه دلسوزان نظام درخواست می کنم ما را یاری کنند. البته به سبب حساسیت شرایط من خیلی دوست ندارم چنین موضوعی را باز کرده و به تفصیل به دلایل ایجاد شرایط سخت موجود بپردازم اما همین قدر می توانم بگویم که اگر اقدامی جدی صورت نگیرد ممکن است اسماء برای حفظ حقوق مردم و دوری از وارد شدن کمترین آسیب به اعضا و سپرده گذاران تن به ادغام با مجموعه ای دیگر دهد. زیرا در فضای ایجاد شده در چهارچوب طرح ساماندهی تعاونی های اعتبار تنها راه ساماندهی را در حذف تعاونی های اعتبار می داند موضوعی که این روزها و پس از یکسال از آغاز این طرح مورد اشکال وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی و اتاق تعاون ایران نیز قرار گرفته است. من خود از موافقین طرح ساماندهی برای جدا شدن سره از ناسره بوده ام اما آنچه در عمل انجام شد سبب گردید اصطلاحا "تر و خشک" با هم سوزانده شده و بدون توجه به خدمات ارائه شده و سوابق فعالیتی تعاونی های اعتبار که توانسته بودند در بسیاری از استان ها سرمایه های اقتصادی درخور و اجتماعی بزرگی را فراهم سازند، با همه انها به یک شکل و سیاق برخورد شود. البته من باید بگویم که بانک مرکزی کار بزرگی انجام داد در خصوص ساماندهی تعاونی های اعتبار اما این کار بزرگ و درخور تقدیر نواقصی نیز داشته است که یکی از آنها حذف موجودیتی به نام تعاونی اعتبار از عرصه اقتصادی کشور بود در حای که در قانون برنامه پنجم توسعه وجود این تعاونی ها به رسمیت شناخته شده و تحقق بخش عمده ای از اهداف تعیین شده د رماده 124 این قانون به پشتوانه فعالیت همین تعاونی های اعتبار بوده است. البته این موضوع را باید تاکید کنم که خوشبختانه بیشتر مسئولین دلسوز نظام که با فعالیت های ما مرتبط هستند در این مدت به مجدانه پیگیر وضعیت ما بوده اند و قول های مساعدی در خصوص حفظ این تعاونی اعتبار آن هم به واسطه ویژه بودن آن به عنوان تنها تعاونی اعتبار ویژه زنان داده و یا در پی اخذ موافقت برای تبدیل شدن آن به بانک قرض الحسنه زنان هستند.
ما در برنامه ریزی استراتژیک خود تسری فعالیت این مجموعه به منطقه خاورمیانه با همکاری نهادهای دولتی مربوطه و همچنین ایجاد زمینه همکاری با زنان مسلمان منطقه را برای سال های اتی پیش بین کرده ایم که امیدواریم با حفظ هویت این تعاونی محقق گردد.

منبع: کسب و کار نیوز به نقل از انجمن زنان کارآفرین

    نظرات

    فضای مجازی،از نگاهی دیگر!
    جامعه
    فضای مجازی،از نگاهی دیگر!
    امکانات اینترنت وای فای رایگان در سطح شهر می‌تواند به رضایت و خشنودی شهروندان بینجامد و خدمات رایگان و مناسبی را هم برای گردشگران و مسافران ایجاد کند تا...
      2018-02-20 18:17:00
    ابتکار اینتل برای احیاء اعتبار مخدوش شده
    شرکت ها و برندها
    ابتکار اینتل برای احیاء اعتبار مخدوش شده
    اینتل، یک غول تکنولوژی در ایالات متحده آمریکاست که در زمینه تولید سخت‌افزارهای رایانه و تلفن همراه، با تمرکز بر مادربورد، کارت شبکه، چیپ‌ست، بلوتوث و حافظه‌های فلش، انواع ریزپردازنده، نیم‌رسانا، مدارهای مجتمع، واحدهای پردازش گرافیکی و سامانه‌های نهفته فعالیت می‌کند.
      2018-02-20 12:59:00
    سیگنال اضطراب ،راهکاری برای نجات  ناپدید شده ها
    تازه های فناوری
    سیگنال اضطراب ،راهکاری برای نجات ناپدید شده ها
    به گفته محققان، ویژگی‌های این فن‌آوری باید در سیستم اضطراری یکپارچه شود و باید دارای حمایت‌های نهادی باشد. علاوه بر این، نیروهای پلیس، خدمات هشدار ایمنی شهروندان و نیروهای امنیتی کشور نیز می‌بایست این تکنولوژی را به کار بگیرند.
      2018-02-20 07:47:00
    بازیگر چهار وجهی در صنعت ICT کشور
    شرکت ها و برندها
    بازیگر چهار وجهی در صنعت ICT کشور
    دریافت طیف گسترده‌ای از خدمات ارتباطی ثابت، سیار و محتوایی از یک اپراتور به صورت متمرکز، صرفه‌جویی در هزینه و زمان و مدیریت اثربخش نیازمندی‌های ارتباطی و محتوایی را برای کاربران به همراه خواهد داشت.
      2018-02-18 12:41:00
    آینده ال‌جی در حوزه AI رقم می‌خورد
    نوآوری
    آینده ال‌جی در حوزه AI رقم می‌خورد
    آقای Ha Jeung-uk، مدیرعامل شرکت ارتباطات موبایلی ال‌جی می‌گوید: ما مطمئن هستیم که مشتریان ما از داشتن تجربه کاربری پیشرفته‌تر در گوشی V30 که منتظرش بوده‌اند، لذت خواهند برد.
      2018-02-15 12:27:00
    چه مشخصه هائی 5Gرا متمایز می کند
    اینترنت
    چه مشخصه هائی 5Gرا متمایز می کند
    تاخیر پایین‌تر و ظرفیت بالاتر به این معنی است که ماشین‌ها می‌توانند به قدری سریع با محیط اطراف خود ارتباط برقرار کنند که خودمختاری کامل آن‌ها میسر می‌شود.
      2018-02-13 12:01:00
    صبرتوییتر به ثمر نشست
    رسانه های اجتماعی
    صبرتوییتر به ثمر نشست
    فیس بوک به‌عنوان بزرگترین رقیب توییتر، از سال ۲۰۱۲ تاکنون تعداد کاربران فعال ماهیانه خود را از ۸۴۵ میلیون به بیش از ۲ میلیارد و ۱۳ میلیون کاربر افزایش داده است.
      2018-02-13 07:41:00