گوناگون

چیستی علم بیوتکنولوژی (تراریختگی)و ابعاد فقهی آن درسرفصل مباحث حوزه علمیه

محصولات تراریخته فرآورده های دانش و فنآوری پیشرفته ای به نام مهندسی ژنتیک است. ژن ها آن ذرات ریز موجودات جاندار است که می گویند؛ ساخت اولیه موجودات جاندار چه گیاهان، چه حیوانات و چه انسان از این ژن هاست.
  دوشنبه ۰۶ دی ۱۳۹۵ ۱۹:۲۳:۰۳

 

 حجت الاسلام والمسلمین غرویان، در نخستین جلسه درس «فقه اصلاح ژنتیک» (فقه تراریختگی) به بررسی اهمیت فقه های نو و چیستی علم بیوتکنولوژی در تعریف متخصصین ژنتیک پرداخته است.

*اهمیت فقه های نو

اهمیت فقه های نو به حدی است که هم امام راحل و هم مقام معظم رهبری بارها به جایگاه خاص این مسائل مستحدثه اشاره کرده اند.

معنی فقه نو

منظور از فقه های نو، فقه موضوعات نو می باشد، و إلا شاکله فقه همان است و از منابع قرآن، سنت، عقل و اجماع خواهد بود.

یکی از موضوعاتی که الان در جامعه و بین متخصصین مطرح شده و مقداری جنبه سیاسی پیدا کرده است که مخالف و موافق دارد، «فقه اصلاح ژنتیک» است که اصطلاحا به آن «تراریختگی» می گویند.

اصطلاحات بحث ژنتیک

ژنتیک، مُدی فیکِیشین است که معادلش را در فارسی تراریختگی می گویند و چند اصطلاح مرتبط نیز هست مثل؛ زیست فناوری یا بیوتکنولوژِی- تغییر ژنتیکی- دستکاری ژنتیک- مهندسی ژنتیک، اینها کلماتی است که در این زمینه به کار رفته است.

درس اول این مبحث در قالب طرح شش سؤال مطرح می شود.

الدرس الاول: ألأسئلة الاصلیة

* السوال الاول: ما هو علم بیوتکنولوزی (زیست فناوری)

سؤال اول این است که این علم چه علمی است، هر علمی تعریفی دارد و اگر نتوان جنس و فصل برای این علم گفت بمنزلة الجنس و الفصل می توان بیان کرد.

* الثانی: ما هو التغییر الزنتیکی

یعنی تعریف تغییر ژنتیک چیست و همان اصطلاح دستکاری ژنتیکی به چه معنی است؟

«و ما هو المراد من الاصلاح الزنتیکی» و در این زمینه اختلاف نظر هست که آیا هر تغییر ژنتیکی را می توان اصلاح نام نهاد و یا تغییر می تواند اعم از اصلاح و افساد ژنتیکی باشد.

* الثالث: ما هو التاریخ هذا العلم

تاریخ این علم و تاریخچه این مباحث از کجاست و از کی آغاز شده است؟

* الرابع: ما هی الفوائد هذا العلم

این علم چه فوائدی دارد و به چه دردی می خورد و اینجا است که از منظر فقه شیعی باید بحث کنیم

* الخامس: ما هی المضار هذا العلم

اینجا هم باید از منظر قواعد فقهی این معنی را بررسی کنیم که قاعده لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام، ببینیم آیا به ما اجازه می دهد این اندازه از ضرر را تحمل کنیم یا نه؟

* السادس: ما هو المراد من فقه بیوتکنولوزی

سؤال اصلی این است که فقه بیوتکنولوژی چیست و ابعاد فقهی این مساله باید مورد بررسی قرار بگیرد.

چیستی علم بیوتکنولوژی

 در پاسخ به سوال نخست بگوییم چند تعریف برای این علم بیان کرده اند:

محصولات تراریخته فرآورده های دانش و فنآوری پیشرفته ای به نام مهندسی ژنتیک است.

ژن ها آن ذرات ریز موجودات جاندار است که می گویند؛ ساخت اولیه موجودات جاندار چه گیاهان، چه حیوانات و چه انسان از این ژن هاست؛ برای مثال پژوهشگاه ملی ژنتیک و زیست فنآوری حدود سال های 60 در ایران بنیان گذاری شد و مهندسی ژنتیک پیشرفته ترین تجلی علم بیوتکنولوژی است.

تعریف متخصصین ژنتیک از این علم

* دکتر بهزاد قره یازی می گوید: با مهندسی ژنتیک ما کاری را انجام می دهیم که اجداد و نیاکان ما از ده ها هزار سال قبل انجام داده اند. هندوانه هایی که امروزه استفاده کرده و از خوردن آن لذت می بریم هندوانه هایی است که اصلاح شده اند.

علم بیوتکنولوژی در حقیقت دستکاری در ژن دستگاه طبیعی گیاه و حیوان هست و ما در طبیعت به نحو طبیعی و اورگانیک میوه جات و سبزیجات و حیواناتی داریم و خلقت اولیه اینها به این شکلی است که هستند و دستکاری که بشر در این ژن ها قرار می دهد، علم بیوتکنولوژی نام دارد، تکنولوژی همان فنآوری است و بیو به معنی زیست است، اشاره به زیست حیوانات و گیاهان دارد.

* دکتر سمیرا کهک در این‌ باره می گوید:

«مهندسی ژنتیک، فنآوری است که به وسیله آن می توان صفات مطلوب را در گیاه زراعی یا باغی مورد نظر افزایش داد و یا اینکه صفات نامطلوب را در گیاه مورد نظر کاهش داد».

مثلا گیاه پرمحصولی زراعی داریم که به یک آفت حساس است و در نتیجه حملۀ آن آفت خسارت زیادی را متحمل می شود، مثل لوبیا، نخود، برنج و ذرت؛ در این جا ما دو راه حل می توانیم داشته باشیم یا اینکه کل مزرعه را چندین بار با سموم شیمیایی آفت کش سمپاشی کنیم و یا اینکه با مهندسی ژنتیک صفت مقاومت مقابل آفت را به گیاه منتقل کنیم.

مهندسی ژنتیک این است که مثلا یک ماده ای را به ژن های برنج تزریق کنند که وقتی فلان حشره به روی گیاه و بوته برنج قرار می گیرد آن ژن سبب شود که این حشره کشته شود و نتواند سم خود را وارد گیاه کند.

یعنی نقص ساختاری این گیاه را با نوعی تصرف در ساختار آن جبران می کنیم.

* دکتر محمد رضا زمانی رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فنآوری و از متخصصین بیولوژی مولکولی یا زیست فناوری نیز می گوید:

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری به معنی به کارگیری موجودات زنده و یا اجزاء آنها برای تولید یا اصلاح یک فرآورده است و زیست فناوری سابقه طولانی دارد، یعنی از حدود ده هزار سال پیش مردم بذر گیاهانی را که محصولات بهتری دارند را برای کاشتن در سال بعد ذخیره می کردند.

* دکتر داوود حیاط الغیب از متخصصین عرصه بیوتکنولوژی می گوید:

محصولات تراریخته حاصل علم فنآوری مدرن و مهندسی ژنتیک می باشند و این اجازه را به دانشمندان می دهند که یک ژن را از گونه انتخاب و به گونه دیگر انتقال دهند، برای نمونه ژنی را از یک باکتری می گیرند که این ژن یک پروتئینی را ایجاد می کند که برای حشرات سمی است و اگر آن را بخورند می میرند و سپس آن را به گیاهانی مانند ذرت، سویا و یا پنبه و یا هر گونه دیگر، منتقل می کنند و به این ترتیب حشراتی که آفت هستند، اگر بخوهند از این گیاه بخورند، می میرند.

نوع دیگری از علف های هرز در مزرعه وجود دارد، برای همین ژنی را به گیاه منتقل می کنند تا بتواند علف کش را تحمل کند.

* دکتر حسین عسکری درباره مهندسی ژنتیک می گوید:

ما با کمک مهندسی ژنتیک، ژنی را با هر هدف ارتقاء دهنده، به موجود دیگر انتقال می دهیم، به این فرآیند مهندسی ژنتیک می گویند و به آن موجودی که ژن را دریافت می کند، تراریخت می گویند؛ یعنی ریخت دیگری از والدش را به دست می آورد.

منبع : خبرگزاری رسمی حوزه (حامد حسن زاده)

 

    نظرات

    چرامشترکان اینترنت در ایران  ترجیح می‌دهند کمتر به دانلود فایل‌ های تصویری و ویدیویی اقدام کنند؟
    اینترنت
    چرامشترکان اینترنت در ایران ترجیح می‌دهند کمتر به دانلود فایل‌ های تصویری و ویدیویی اقدام کنند؟
    پیش ‌بینی‌ها نشان می‌ دهد تعداد مشترکان تلفن همراه در سال ۲۰۲۰ به بیش از پنج میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر خواهد رسید و به موازات آن مصرف داده نیز افزایش خواهد یافت؛ تا آنجا که سهم ویدئو از ترافیک داده دنیا از ۶۴ درصد در سال ۲۰۱۴ به ۸۰ درصد در سال ۲۰۱۹ خواهد رسید.
    برای موفقیت بلند مدت در بازار سهام‌ چه قواعدی را باید رعایت کنیم
    تازه های کسب و کار
    برای موفقیت بلند مدت در بازار سهام‌ چه قواعدی را باید رعایت کنیم
    توجه داشته باشید که این توصیه‌ها بسیار عمومی هستند و هر کدام نسبت به شرایط ممکن است کاربردهای متفاوتی داشته باشند ولی هر کدام از توصیه‌ها دارای مفاهیم پایه‌ای هستند که می‌توانند شما را به یک سرمایه‌گذار آگاه تبدیل کند.
    دِرون‌های پاسخ EMS به‌زودی رنگ واقعیت به‌خود می‌گیرند.
    فناوریهای برتر
    دِرون‌های پاسخ EMS به‌زودی رنگ واقعیت به‌خود می‌گیرند.
    فرض کنید یک حادثه رانندگی برای شما رخ داده و کنار جاده افتاده‌اید. دِرون روی پیدا کردن شما زوم می‌کند؛ و به کمک GPS اسمارت‌فون‌تان به سمت محلی که قرار دارید، پرواز می‌کند. وقتی به مکان موردنظر رسید؛ آرام در نزدیکی شما فرود می‌آید در حالی‌که با خود کمک‌های اولیه آورده است.
    کدام گوشی های سامسونگ میتوانند اندروید نوقا را نصب کنند
    تلفن همراه و تبلت
    کدام گوشی های سامسونگ میتوانند اندروید نوقا را نصب کنند
    سامسونگ به تازگی عرضه‌ی آپدیت اندروید نوقا (Android Nougat) برای گلکسی اس 7 و اس 7 اج خود را برای کاربران تمام نقاط جهان و به صورت OTA آغاز کرده است. حالا این موضوع باعث به وجود آمدن این پرسش برای کاربران شده است که کدام یک از گوشی های سامسونگ این به‌روزرسانی را دریافت خواهند کرد؛ در ادامه با ما باشید تا به این سوال مهم پاسخ دهیم.
    روش جدید برای پیش‌بینی مرگ هفت سال آینده
    فرادانش
    روش جدید برای پیش‌بینی مرگ هفت سال آینده
    محققان به تازگی محققان موفق شده‌اند با یک آزمایش خون که هزینه آن تنها ۴۰ پوند است، خطر سکته قلبی را در افراد پیش بینی کنند. آن ها حتی می توانند با این آزمایش احتمال ایجاد حمله قلبی در افراد در هفت سال آینده را نیز پیش بینی کنند.
    مدرن کردن آشپزخانه‌ با اينترنت اشياء
    اینترنت اشیاء و پوشیدنی
    مدرن کردن آشپزخانه‌ با اينترنت اشياء
    وسایل اصلی آشپزخانه نیز می‌توانند در آینده این بخش مهم خانه‌ نقش پررنگ‌تری داشته باشند؛ یعنی وسایلی مانند اجاق گاز، یخچال و انواع فر‌ها می‌توانند به شبکه متصل شوند. این اتصال به افراد کمک می‌کند هر لحظه تسلط خود را بر آشپزخانه حفظ کنند.
    DeepMind مهار نشدني است، دست اندر كاران هوش مصنوعی به کجا می روند؟
    فرادانش
    DeepMind مهار نشدني است، دست اندر كاران هوش مصنوعی به کجا می روند؟
    هم اکنون نیز نشانه های کوچکی وجود دارند دال بر اینکه در آینده یادگیری تقویت شده به ایجاد شرایطی می انجامد که در آن، ماشین ها به سادگی غیرفعال نمی شوند و در برابر این مساله مقاومت خواهند کرد.
    برای عزیزانتان هدیه هنری پیشکش کنید؛ سایتی برای همه هنر دوستان
    استارتاپ ها
    برای عزیزانتان هدیه هنری پیشکش کنید؛ سایتی برای همه هنر دوستان
    «پیشکش» استارت‌آپی است که آمده تا به شما برای دریافت هرآنچه که به نام هنر باشد و هدیه دادنی، کمک کند. آنها که شعار «پیشکش» را «هنر، پیشکش زندگی» انتخاب کرده‌اند، در چهار بخش پیشکش‌هایی به شما می‌دهند .
    لاغر بودن، مهم‌تر از سالم بودن است
    جامعه
    لاغر بودن، مهم‌تر از سالم بودن است
    در پایگاه‌های اینترنتی برای لاغری بیش از اندازه که ناشی از یک بیماری عصبی است به عنوان "ایده‌آل زیبایی" تبلیغ می‌شود. در این میان توئیگی، مانکن لاغر سال‌های ۱۹۶۰ هم که سایز صفر را مد کرد، جایی برای عرض اندام ندارد.
    این روزها همه از نوکیا سخن میگویند؛ تازه ترین اطلاعات از محصول جدید دیگر نوکیا
    تلفن همراه و تبلت
    این روزها همه از نوکیا سخن میگویند؛ تازه ترین اطلاعات از محصول جدید دیگر نوکیا
    به نقل از یک فعال انتشاراتی روسیه‌ای، گوشی اندرویدی نوکیا پی 1 مبتنی بر گوشی شارپ آگوس ایکس ایکس 3 (Sharp Aquos Xx3) طراحی شده است که یک سال و نیم پیش در ژاپن رونمایی شد. با این حال گوشی نوکیا از سخت افزار مدرن‌تر و قدرتمندتری نظیر چیپست اسنپدراگون 835(تازه‌ترین چیپ موبایلی شرکت کوالکام)، رم 6 گیگابایتی و حافظه داخلی 256 گیگابایتی بهره می‌برد.