چیستی علم بیوتکنولوژی (تراریختگی)و ابعاد فقهی آن درسرفصل مباحث حوزه علمیه

 

 حجت الاسلام والمسلمین غرویان، در نخستین جلسه درس «فقه اصلاح ژنتیک» (فقه تراریختگی) به بررسی اهمیت فقه های نو و چیستی علم بیوتکنولوژی در تعریف متخصصین ژنتیک پرداخته است.

*اهمیت فقه های نو

اهمیت فقه های نو به حدی است که هم امام راحل و هم مقام معظم رهبری بارها به جایگاه خاص این مسائل مستحدثه اشاره کرده اند.

معنی فقه نو

منظور از فقه های نو، فقه موضوعات نو می باشد، و إلا شاکله فقه همان است و از منابع قرآن، سنت، عقل و اجماع خواهد بود.

یکی از موضوعاتی که الان در جامعه و بین متخصصین مطرح شده و مقداری جنبه سیاسی پیدا کرده است که مخالف و موافق دارد، «فقه اصلاح ژنتیک» است که اصطلاحا به آن «تراریختگی» می گویند.

اصطلاحات بحث ژنتیک

ژنتیک، مُدی فیکِیشین است که معادلش را در فارسی تراریختگی می گویند و چند اصطلاح مرتبط نیز هست مثل؛ زیست فناوری یا بیوتکنولوژِی- تغییر ژنتیکی- دستکاری ژنتیک- مهندسی ژنتیک، اینها کلماتی است که در این زمینه به کار رفته است.

درس اول این مبحث در قالب طرح شش سؤال مطرح می شود.

الدرس الاول: ألأسئلة الاصلیة

* السوال الاول: ما هو علم بیوتکنولوزی (زیست فناوری)

سؤال اول این است که این علم چه علمی است، هر علمی تعریفی دارد و اگر نتوان جنس و فصل برای این علم گفت بمنزلة الجنس و الفصل می توان بیان کرد.

* الثانی: ما هو التغییر الزنتیکی

یعنی تعریف تغییر ژنتیک چیست و همان اصطلاح دستکاری ژنتیکی به چه معنی است؟

«و ما هو المراد من الاصلاح الزنتیکی» و در این زمینه اختلاف نظر هست که آیا هر تغییر ژنتیکی را می توان اصلاح نام نهاد و یا تغییر می تواند اعم از اصلاح و افساد ژنتیکی باشد.

* الثالث: ما هو التاریخ هذا العلم

تاریخ این علم و تاریخچه این مباحث از کجاست و از کی آغاز شده است؟

* الرابع: ما هی الفوائد هذا العلم

این علم چه فوائدی دارد و به چه دردی می خورد و اینجا است که از منظر فقه شیعی باید بحث کنیم

* الخامس: ما هی المضار هذا العلم

اینجا هم باید از منظر قواعد فقهی این معنی را بررسی کنیم که قاعده لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام، ببینیم آیا به ما اجازه می دهد این اندازه از ضرر را تحمل کنیم یا نه؟

* السادس: ما هو المراد من فقه بیوتکنولوزی

سؤال اصلی این است که فقه بیوتکنولوژی چیست و ابعاد فقهی این مساله باید مورد بررسی قرار بگیرد.

چیستی علم بیوتکنولوژی

 در پاسخ به سوال نخست بگوییم چند تعریف برای این علم بیان کرده اند:

محصولات تراریخته فرآورده های دانش و فنآوری پیشرفته ای به نام مهندسی ژنتیک است.

ژن ها آن ذرات ریز موجودات جاندار است که می گویند؛ ساخت اولیه موجودات جاندار چه گیاهان، چه حیوانات و چه انسان از این ژن هاست؛ برای مثال پژوهشگاه ملی ژنتیک و زیست فنآوری حدود سال های 60 در ایران بنیان گذاری شد و مهندسی ژنتیک پیشرفته ترین تجلی علم بیوتکنولوژی است.

تعریف متخصصین ژنتیک از این علم

* دکتر بهزاد قره یازی می گوید: با مهندسی ژنتیک ما کاری را انجام می دهیم که اجداد و نیاکان ما از ده ها هزار سال قبل انجام داده اند. هندوانه هایی که امروزه استفاده کرده و از خوردن آن لذت می بریم هندوانه هایی است که اصلاح شده اند.

علم بیوتکنولوژی در حقیقت دستکاری در ژن دستگاه طبیعی گیاه و حیوان هست و ما در طبیعت به نحو طبیعی و اورگانیک میوه جات و سبزیجات و حیواناتی داریم و خلقت اولیه اینها به این شکلی است که هستند و دستکاری که بشر در این ژن ها قرار می دهد، علم بیوتکنولوژی نام دارد، تکنولوژی همان فنآوری است و بیو به معنی زیست است، اشاره به زیست حیوانات و گیاهان دارد.

* دکتر سمیرا کهک در این‌ باره می گوید:

«مهندسی ژنتیک، فنآوری است که به وسیله آن می توان صفات مطلوب را در گیاه زراعی یا باغی مورد نظر افزایش داد و یا اینکه صفات نامطلوب را در گیاه مورد نظر کاهش داد».

مثلا گیاه پرمحصولی زراعی داریم که به یک آفت حساس است و در نتیجه حملۀ آن آفت خسارت زیادی را متحمل می شود، مثل لوبیا، نخود، برنج و ذرت؛ در این جا ما دو راه حل می توانیم داشته باشیم یا اینکه کل مزرعه را چندین بار با سموم شیمیایی آفت کش سمپاشی کنیم و یا اینکه با مهندسی ژنتیک صفت مقاومت مقابل آفت را به گیاه منتقل کنیم.

مهندسی ژنتیک این است که مثلا یک ماده ای را به ژن های برنج تزریق کنند که وقتی فلان حشره به روی گیاه و بوته برنج قرار می گیرد آن ژن سبب شود که این حشره کشته شود و نتواند سم خود را وارد گیاه کند.

یعنی نقص ساختاری این گیاه را با نوعی تصرف در ساختار آن جبران می کنیم.

* دکتر محمد رضا زمانی رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فنآوری و از متخصصین بیولوژی مولکولی یا زیست فناوری نیز می گوید:

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری به معنی به کارگیری موجودات زنده و یا اجزاء آنها برای تولید یا اصلاح یک فرآورده است و زیست فناوری سابقه طولانی دارد، یعنی از حدود ده هزار سال پیش مردم بذر گیاهانی را که محصولات بهتری دارند را برای کاشتن در سال بعد ذخیره می کردند.

* دکتر داوود حیاط الغیب از متخصصین عرصه بیوتکنولوژی می گوید:

محصولات تراریخته حاصل علم فنآوری مدرن و مهندسی ژنتیک می باشند و این اجازه را به دانشمندان می دهند که یک ژن را از گونه انتخاب و به گونه دیگر انتقال دهند، برای نمونه ژنی را از یک باکتری می گیرند که این ژن یک پروتئینی را ایجاد می کند که برای حشرات سمی است و اگر آن را بخورند می میرند و سپس آن را به گیاهانی مانند ذرت، سویا و یا پنبه و یا هر گونه دیگر، منتقل می کنند و به این ترتیب حشراتی که آفت هستند، اگر بخوهند از این گیاه بخورند، می میرند.

نوع دیگری از علف های هرز در مزرعه وجود دارد، برای همین ژنی را به گیاه منتقل می کنند تا بتواند علف کش را تحمل کند.

* دکتر حسین عسکری درباره مهندسی ژنتیک می گوید:

ما با کمک مهندسی ژنتیک، ژنی را با هر هدف ارتقاء دهنده، به موجود دیگر انتقال می دهیم، به این فرآیند مهندسی ژنتیک می گویند و به آن موجودی که ژن را دریافت می کند، تراریخت می گویند؛ یعنی ریخت دیگری از والدش را به دست می آورد.

منبع : خبرگزاری رسمی حوزه (حامد حسن زاده)

 

    نظرات

    رویداد ساعت زمین چیست؟
    انرژی های نو
    رویداد ساعت زمین چیست؟
    ساعت زمین یک رویداد جهانی سازماندهی شده توسط صندوق جهانی طبیعت (World Wide Fund for Nature‏) است که در آخرین شنبه ماه مارس هر سال برگزار می شود. خانواده ها و کسب و کارها با خاموش کردن چراغ ها و سایر دستگاه های الکتریکی غیر ضروری خود به مدت یک ساعت این طرح را یادآوری می کنند.
      2017-03-24 18:15:39
    طرح تجاری چیست و چگونه باید آن را تدوین کرد؟
    بازاریابی و بازارسازی
    طرح تجاری چیست و چگونه باید آن را تدوین کرد؟
    اگر برای شروع کسب‌وکارتان با کسی مشورت کنید ممکن است به شما توصیه کند: «اول بیزینس پلن کارت را طراحی کن.» اما بیزینس پلن چیست؟ بیزینس پلن که آن را به «طرح کسب‌وکار» ترجمه می‌کنند به منظور کمک به شما برای رسیدن به اهداف کسب‌وکارتان طراحی می‌شود.
      2017-03-24 12:05:09
    ویکی لیکس افشا کرد؛ جاسوسی سیا از رایانه‌های اپل
    شرکت ها و برندها
    ویکی لیکس افشا کرد؛ جاسوسی سیا از رایانه‌های اپل
    براساس اسناد منتشر شده توسط ویکی‌لیکس، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» به‌شکل دائمی رایانه‌های مک شرکت اپل را به گونه‌ای آلوده کند که حتی نصب مجدد سیستم عامل نیز به پاک شدن و از بین رفتن این ویروس کمکی نمی‌کند.
      2017-03-24 11:23:14
    ربات تلگرام که نوشته عکس‌ها را ترجمه می‌کند
    رسانه های اجتماعی
    ربات تلگرام که نوشته عکس‌ها را ترجمه می‌کند
    استفاده از ربات‌های تلگرام برای انجام کارهای مختلف، یکی از ویژگی‌های مهم تلگرام است که آن را از سایر پیام‌رسان‌ها محبوب‌تر کرده است. شما را با رباتی آشنا می‌کنیم که قادر است نوشته‌های عکس‌ها را به زبان‌های مختلف ترجمه کند.
      2017-03-24 10:25:30
    بدون اتصال به اینترنت هم ممکن است هک شوید
    اینترنت
    بدون اتصال به اینترنت هم ممکن است هک شوید
    اگرچه معمولا هکرها رایانه یا یک پایگاه اینترنتی را که به خوبی محافظت نشده می‌یابند تا به اطلاعاتی که در آن ذخیره شده دسترسی پیدا کنند، اما راه‌هایی توسط پژوهشگران کشف شده که می‌توان داده‌ها را از رایانه‌ای که به اینترنت وصل نیست نیز سرقت کرد.
      2017-03-24 08:00:00
    با قابلیت‌های مخفی مرورگر کروم آشنا شوید
    نرم افزارها
    با قابلیت‌های مخفی مرورگر کروم آشنا شوید
    بسیاری از کاربران فضای مجازی از مرورگر گوگل کروم (Google Chrome) استفاده می‌کنند. محبوبیت بسیار زیاد سیستم‌عامل اندروید و همگام‌سازی این مرورگر در بین پلتفرم‌ها، وابستگی کاربران به این مرورگر اینترنتی بیش‌از‌پیش ساخته است. آیا از قابلیت‌های مخفی این مرورگر باخبر هستید؟
      2017-03-24 08:00:00
    سامسونگ؛ یکبار برای همیشه
    تلفن همراه و تبلت
    سامسونگ؛ یکبار برای همیشه
    دستیار هوشمند سامسونگ (S Voice) هرگز نتوانست رقابت نزدیکی با سیری اپل و دستیار هوشمند گوگل و حتی کورتانای مایکروسافت داشته باشد. حالا نوبت یک تغییر است؛ تغییری بزرگ با پرچمدارانی درخشان.
      2017-03-19 16:31:55
    تلویزیونی در قاب عکس برای تطابق بیشتر با دکوراسون خانه شما
    تازه های فناوری
    تلویزیونی در قاب عکس برای تطابق بیشتر با دکوراسون خانه شما
    روز گذشته سامسونگ محصول جدیدی را معرفی کرد که علاوه بر داشتن امکانات معمولی یک تلویزیون، ظاهری همچون یک قاب عکس با لبه‌های چوبی دارد. تلویزیون سامسونگ The Frame در واقع گذر از طراحی‌های سیاه و درخشان به سمت محصولی متناسب‌تر با دکوراسیون خانه است.
      2017-03-19 15:33:33
    کنترل‌های امنیتی که کاربران سامانه‌های وبی باید برای محافظت در برابر بدافزارها به کار بندند
    تازه های فناوری
    کنترل‌های امنیتی که کاربران سامانه‌های وبی باید برای محافظت در برابر بدافزارها به کار بندند
    بانک ملی ایران در آستانه نوروز طی اطلاعیه‌ای درخصوص آلوده شدن سیستم‌های کامپیوتری و تلفن‌های همراه هوشمند کاربران به بدافزارهایی مانند TorDow و TrickBot هشدار داد.
      2017-03-16 16:02:00
    عزم جدی غول فناوری کره برای ساخت پردازنده
    تلفن همراه و تبلت
    عزم جدی غول فناوری کره برای ساخت پردازنده
    سامسونگ نخستین گوشی هوشمند مجهز به چیپست های 10 نانومتری را روانه بازار خواهد کرد. هرچند شرکت سونی زودتر از سامسونگ گوشی اکسپریا ایکس زد پریمیوم (Sony Xperia XZ Premium) مجهز به چیپست اسنپدراگون 835 را معرفی کرد، اما عملا گلکسی اس 8 سامسونگ(Samsung Galaxy S8) اولین گوشی خواهد بود که همراه با این چیپست و یا اگزینوس 8895 وارد بازار می‌شود.
      2017-03-16 10:38:27
    ال جی آخرین دستاوردهایش را برای خانه های هوشمند روانه بازار ایران میکند
    شرکت ها و برندها
    ال جی آخرین دستاوردهایش را برای خانه های هوشمند روانه بازار ایران میکند
    سرانجام پس از انتظار نسبتا طولانی، برند فوق پریمیوم LG Signature در منطقه خاورمیانه و آفریقا رونمایی شد. این اتفاق در مراسم منطقه‌ای شرکت ال جی الکترونیکس یعنی Innofest 2017 رخ داد که در آن بیش از 250 نمایندگی فروش و شریک ال جی در منطقه خاورمیانه و آفریقا حضور داشتند.
      2017-03-16 10:28:39
    اگر در تمامی رشته‌ها و زمینه‌ها، از رایانش ابری استفاده کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟
    رایانش ابری
    اگر در تمامی رشته‌ها و زمینه‌ها، از رایانش ابری استفاده کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟
    تقریباً تمامی مدیران، به دنبال این هستند که از فضای ابری در کسب و کار خود استفاده کنند. در بخش‌های زیربنایی، فضای ابری از کاربردهای تست و توسعه، به پلتفرمی برای خدمات تولیدی تبدیل شده است
      2017-03-16 13:32:09
    تدارک سازمان بورس برای تضمین امنیت سهام داران .
    اقتصاد
    تدارک سازمان بورس برای تضمین امنیت سهام داران .
    بر اساس قانون اوراق بهادار، مشاوران سرمایه‌گذاری یا سبدگردان نیز حتما باید از سازمان بورس و اوراق بهادار مجوز بگیرند و تنها کسانی می‌توانند در این فضا این خدمات را ارائه کنند که شرکت ثبت کرده باشند و صلاحیت علمی و مالی آنها احراز شده باشد.
      2017-03-16 08:33:45
    امروزه سرمایه‌گذاران به جای سرمایه‌گذاری در ملک و طلا به سرمایه‌گذاری بر استارت‌آپ‌های جدید روی آورده‌اند
    استارتاپ ها
    امروزه سرمایه‌گذاران به جای سرمایه‌گذاری در ملک و طلا به سرمایه‌گذاری بر استارت‌آپ‌های جدید روی آورده‌اند
    در سه سال گذشته اتفاقات مهمی باعث شکل‌گیری شتاب‌دهنده‌ها شد که از جمله آنها توجه به شرکت‌های دانش‌بنیان و برگزاری رویدادهای کارآفرینی بود که موجب شد فضای کارآفرینی تشویق شود
      2017-03-16 08:15:48