چیستی علم بیوتکنولوژی (تراریختگی)و ابعاد فقهی آن درسرفصل مباحث حوزه علمیه

 

 حجت الاسلام والمسلمین غرویان، در نخستین جلسه درس «فقه اصلاح ژنتیک» (فقه تراریختگی) به بررسی اهمیت فقه های نو و چیستی علم بیوتکنولوژی در تعریف متخصصین ژنتیک پرداخته است.

*اهمیت فقه های نو

اهمیت فقه های نو به حدی است که هم امام راحل و هم مقام معظم رهبری بارها به جایگاه خاص این مسائل مستحدثه اشاره کرده اند.

معنی فقه نو

منظور از فقه های نو، فقه موضوعات نو می باشد، و إلا شاکله فقه همان است و از منابع قرآن، سنت، عقل و اجماع خواهد بود.

یکی از موضوعاتی که الان در جامعه و بین متخصصین مطرح شده و مقداری جنبه سیاسی پیدا کرده است که مخالف و موافق دارد، «فقه اصلاح ژنتیک» است که اصطلاحا به آن «تراریختگی» می گویند.

اصطلاحات بحث ژنتیک

ژنتیک، مُدی فیکِیشین است که معادلش را در فارسی تراریختگی می گویند و چند اصطلاح مرتبط نیز هست مثل؛ زیست فناوری یا بیوتکنولوژِی- تغییر ژنتیکی- دستکاری ژنتیک- مهندسی ژنتیک، اینها کلماتی است که در این زمینه به کار رفته است.

درس اول این مبحث در قالب طرح شش سؤال مطرح می شود.

الدرس الاول: ألأسئلة الاصلیة

* السوال الاول: ما هو علم بیوتکنولوزی (زیست فناوری)

سؤال اول این است که این علم چه علمی است، هر علمی تعریفی دارد و اگر نتوان جنس و فصل برای این علم گفت بمنزلة الجنس و الفصل می توان بیان کرد.

* الثانی: ما هو التغییر الزنتیکی

یعنی تعریف تغییر ژنتیک چیست و همان اصطلاح دستکاری ژنتیکی به چه معنی است؟

«و ما هو المراد من الاصلاح الزنتیکی» و در این زمینه اختلاف نظر هست که آیا هر تغییر ژنتیکی را می توان اصلاح نام نهاد و یا تغییر می تواند اعم از اصلاح و افساد ژنتیکی باشد.

* الثالث: ما هو التاریخ هذا العلم

تاریخ این علم و تاریخچه این مباحث از کجاست و از کی آغاز شده است؟

* الرابع: ما هی الفوائد هذا العلم

این علم چه فوائدی دارد و به چه دردی می خورد و اینجا است که از منظر فقه شیعی باید بحث کنیم

* الخامس: ما هی المضار هذا العلم

اینجا هم باید از منظر قواعد فقهی این معنی را بررسی کنیم که قاعده لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام، ببینیم آیا به ما اجازه می دهد این اندازه از ضرر را تحمل کنیم یا نه؟

* السادس: ما هو المراد من فقه بیوتکنولوزی

سؤال اصلی این است که فقه بیوتکنولوژی چیست و ابعاد فقهی این مساله باید مورد بررسی قرار بگیرد.

چیستی علم بیوتکنولوژی

 در پاسخ به سوال نخست بگوییم چند تعریف برای این علم بیان کرده اند:

محصولات تراریخته فرآورده های دانش و فنآوری پیشرفته ای به نام مهندسی ژنتیک است.

ژن ها آن ذرات ریز موجودات جاندار است که می گویند؛ ساخت اولیه موجودات جاندار چه گیاهان، چه حیوانات و چه انسان از این ژن هاست؛ برای مثال پژوهشگاه ملی ژنتیک و زیست فنآوری حدود سال های 60 در ایران بنیان گذاری شد و مهندسی ژنتیک پیشرفته ترین تجلی علم بیوتکنولوژی است.

تعریف متخصصین ژنتیک از این علم

* دکتر بهزاد قره یازی می گوید: با مهندسی ژنتیک ما کاری را انجام می دهیم که اجداد و نیاکان ما از ده ها هزار سال قبل انجام داده اند. هندوانه هایی که امروزه استفاده کرده و از خوردن آن لذت می بریم هندوانه هایی است که اصلاح شده اند.

علم بیوتکنولوژی در حقیقت دستکاری در ژن دستگاه طبیعی گیاه و حیوان هست و ما در طبیعت به نحو طبیعی و اورگانیک میوه جات و سبزیجات و حیواناتی داریم و خلقت اولیه اینها به این شکلی است که هستند و دستکاری که بشر در این ژن ها قرار می دهد، علم بیوتکنولوژی نام دارد، تکنولوژی همان فنآوری است و بیو به معنی زیست است، اشاره به زیست حیوانات و گیاهان دارد.

* دکتر سمیرا کهک در این‌ باره می گوید:

«مهندسی ژنتیک، فنآوری است که به وسیله آن می توان صفات مطلوب را در گیاه زراعی یا باغی مورد نظر افزایش داد و یا اینکه صفات نامطلوب را در گیاه مورد نظر کاهش داد».

مثلا گیاه پرمحصولی زراعی داریم که به یک آفت حساس است و در نتیجه حملۀ آن آفت خسارت زیادی را متحمل می شود، مثل لوبیا، نخود، برنج و ذرت؛ در این جا ما دو راه حل می توانیم داشته باشیم یا اینکه کل مزرعه را چندین بار با سموم شیمیایی آفت کش سمپاشی کنیم و یا اینکه با مهندسی ژنتیک صفت مقاومت مقابل آفت را به گیاه منتقل کنیم.

مهندسی ژنتیک این است که مثلا یک ماده ای را به ژن های برنج تزریق کنند که وقتی فلان حشره به روی گیاه و بوته برنج قرار می گیرد آن ژن سبب شود که این حشره کشته شود و نتواند سم خود را وارد گیاه کند.

یعنی نقص ساختاری این گیاه را با نوعی تصرف در ساختار آن جبران می کنیم.

* دکتر محمد رضا زمانی رئیس پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فنآوری و از متخصصین بیولوژی مولکولی یا زیست فناوری نیز می گوید:

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری به معنی به کارگیری موجودات زنده و یا اجزاء آنها برای تولید یا اصلاح یک فرآورده است و زیست فناوری سابقه طولانی دارد، یعنی از حدود ده هزار سال پیش مردم بذر گیاهانی را که محصولات بهتری دارند را برای کاشتن در سال بعد ذخیره می کردند.

* دکتر داوود حیاط الغیب از متخصصین عرصه بیوتکنولوژی می گوید:

محصولات تراریخته حاصل علم فنآوری مدرن و مهندسی ژنتیک می باشند و این اجازه را به دانشمندان می دهند که یک ژن را از گونه انتخاب و به گونه دیگر انتقال دهند، برای نمونه ژنی را از یک باکتری می گیرند که این ژن یک پروتئینی را ایجاد می کند که برای حشرات سمی است و اگر آن را بخورند می میرند و سپس آن را به گیاهانی مانند ذرت، سویا و یا پنبه و یا هر گونه دیگر، منتقل می کنند و به این ترتیب حشراتی که آفت هستند، اگر بخوهند از این گیاه بخورند، می میرند.

نوع دیگری از علف های هرز در مزرعه وجود دارد، برای همین ژنی را به گیاه منتقل می کنند تا بتواند علف کش را تحمل کند.

* دکتر حسین عسکری درباره مهندسی ژنتیک می گوید:

ما با کمک مهندسی ژنتیک، ژنی را با هر هدف ارتقاء دهنده، به موجود دیگر انتقال می دهیم، به این فرآیند مهندسی ژنتیک می گویند و به آن موجودی که ژن را دریافت می کند، تراریخت می گویند؛ یعنی ریخت دیگری از والدش را به دست می آورد.

منبع : خبرگزاری رسمی حوزه (حامد حسن زاده)

 

    نظرات

    فرايند جهاني‌شدن و ظهور و گسترش رسانه‌هاي جديد چه تأثيري بر جايگاه مذهب داشته است؟
    جامعه
    فرايند جهاني‌شدن و ظهور و گسترش رسانه‌هاي جديد چه تأثيري بر جايگاه مذهب داشته است؟
    ادعاي ما در اين نوشتار اين است که: فرايند جهاني‌شدن فرهنگي و گسترش رسانه‌هاي جديد اجتناب‌ناپذير است؛ وباوجود چالش‌ها و بحران‌هايي که به همراه دارد ، استفاده از اين فضا و امکانات تقويت‌کننده و مروج امت واحد اسلامي و زمينه‌ساز جهاني‌شدن اسلام خواهد بود.
      2017-02-21 09:23:34
    شاید واقعیت افزوده فناوری جایگزین آیفون باشد
    واقعیت افزوده
    شاید واقعیت افزوده فناوری جایگزین آیفون باشد
    از نظر من اهمیت واقعیت افزوده​ به اندازه‌ی گوشی‌های هوشمند زیاد است. گوشی هوشمند محصولی است که به همه تعلق دارد و نمی‌توان تصور کرد که آیفون محدود به کشور، موقعیت جغرافیایی یا فرهنگ خاصی باشد. من تصور می‌کنم واقعیت افزوده به همین اندازه بزرگ است
      2017-02-21 11:16:41
    برای آنهایی که نان را از غذای خود حذف کرده اند
    تندرستی
    برای آنهایی که نان را از غذای خود حذف کرده اند
    با توجه به این حقیقت که کربوهیدارت ها سطوح انتقال دهنده های عصبی سروتونین مغز که مسئول احساس خوب هستند را افزایش می دهند، هنگامی که آنها را از رژیم غذایی خود حذف می کنید، اضطراب را تجربه خواهید کرد.
      2017-02-21 09:31:00
    لطفا وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه  را به سامانه و شماره تلفن ۱۹۵ اعلام فرمایید
    جامعه
    لطفا وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه را به سامانه و شماره تلفن ۱۹۵ اعلام فرمایید
    وزیر ارتباطات از تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه آن خبر داد. طی مدتی که از روی کار آمدن نسل سوم و چهارم ارتباطی می‌گذرد تعداد کاربران اینترنت موبایل به یک باره گسترش قابل توجهی پیدا کرده است.
      2017-02-21 08:55:00
    ‏کسب وکارها امروز به جای وام، فضای نفس کشیدن جدید می خواهند
    تازه های کسب و کار
    ‏کسب وکارها امروز به جای وام، فضای نفس کشیدن جدید می خواهند
    در ادامه حمایت از شرکت های دانش بنیان و محصولات داخلی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات عصر دوشنبه 2 اسفند 95 دومین تفاهمنامه میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به امضا رسید.
      2017-02-21 08:27:00
    تلفن‌های همراه به زودی بدون لمس کردن و شارژ شدن با نور محیط، کنترل خواهند شد
    تازه های فناوری
    تلفن‌های همراه به زودی بدون لمس کردن و شارژ شدن با نور محیط، کنترل خواهند شد
    مونساب شیم (Moonsub Shim)، استاد دانشگاه ایلینوی در اوربانا-شامپاین ایالات متحده اظهار داشت که تلفن ها ی همراه از حالت نمایش اطلاعات صرف، بیشتر به سمتی می روند که به دستگاه‌های تعاملی تبدیل شوند.
      2017-02-20 20:56:04
    گامی موثر که محققین برای کاهش آسیب پذیری کشاورزان در مواجهه با سیل وخشکسالی برداشتند
    تازه های کسب و کار
    گامی موثر که محققین برای کاهش آسیب پذیری کشاورزان در مواجهه با سیل وخشکسالی برداشتند
    محققان در راستای پاسخ به درخواست سازمان یونسکو، برنامه ای را اجرا نموده اند که روشی برای جمع آوری اطلاعات گسترده آب و هوایی در سراسر آفریقا و آمریکای لاتین را فراهم می کند.
      2017-02-20 20:40:33
    آیا در کارآفریني موفق خواهید بود؟
    استارتاپ ها
    آیا در کارآفریني موفق خواهید بود؟
    هیچ کس نمی داند که آیا در کارش موفق می شود یا خیر اما به یقین نشانه هایی وجود دارند که مختص افراد موفق هستند. Mike Kapple چندین کسب و کار را در سال های عمرش تجربه کرده و با صدها کارآفرین هم کلام شده و متوجه تشابهاتی میان خود و دیگر کارآفرینان شده است.
      2017-02-20 14:00:00
    اگرحضور پررنگ در فضای مجازی را جدی نگیریم ، مطمئناً  در آینده شاهد صدمات جبران‌ناپذیری در زمینه ارتباطات و تبادل اطلاعات با جهان خارج ،خواهیم بود
    خانواده
    اگرحضور پررنگ در فضای مجازی را جدی نگیریم ، مطمئناً در آینده شاهد صدمات جبران‌ناپذیری در زمینه ارتباطات و تبادل اطلاعات با جهان خارج ،خواهیم بود
    این مطالعه به دنبال بررسی مفهوم‌شناسی فضای مجازی و استفاده از آن در ابعاد تربیتی - اسلامی آموزش‌وپرورش است...
      2017-02-20 12:26:00
    هدستی برای نابینایان
    واقعیت مجازی
    هدستی برای نابینایان
    نابینایی و کم بینایی مشکلاتی هستند که بیش از 300 میلیون نفر در سرتاسر جهان با آنها دست و پنجه نرم می کنند. حال خبر می رسد که یک کمپانی کانادایی هدستی با نام «ESight 3» توسعه داده و راه حلی برای مشکل اینگونه افراد ارائه داده است.
      2017-02-20 12:16:00
    ویروس ها صبح ها قویترند
    تندرستی
    ویروس ها صبح ها قویترند
    محققان دانشگاه کمبریج در مطالعه اخیرشان به این نتیجه رسیدند که سحرخیزی بیش از حد می‌تواند عوارض مختلفی برای سلامتی افراد داشته باشد.
      2017-02-20 11:54:00
    من مدیر عامل سابق گوگل، اشتباه کردم
    شخصیت ها
    من مدیر عامل سابق گوگل، اشتباه کردم
    «اریک اشمیت» رئیس هیئت مدیره آلفابت در سخنان اخیر خود در جریان کنفرانس امنیتی RSA سن فرانسیسکو به اشتباهش در زمینه آینده هوش مصنوعی اعتراف کرد. او که در ابتدا در مورد این فناوری تردید داشت، به تازگی نقش حیاتی آن را در به نتیجه رساندن اهداف کمپانی و پیشبرد اقتصاد جهانی درک کرده است.
      2017-02-20 10:57:00
    چرا بیشتر خانم های جوان زانو درد دارند؟
    تندرستی
    چرا بیشتر خانم های جوان زانو درد دارند؟
    جوان‌ها هم مانند افراد میانسال دچار درد زانو می‌شوند ولی دردهای زانو در جوانان در اثر آرتروز زانو نیست. معمولا درد مربوط به استخوانی به نام کشکک است که درست روی زانو و داخل تاندون عضله چهارسرران قرار گرفته است.
      2017-02-20 10:00:00
    اینطور کسب و کارتان را رونق دهید
    استارتاپ ها
    اینطور کسب و کارتان را رونق دهید
    امروزه تکنولوژی و فضای مجازی قدرت نفوذ زیادی در بین کاربران دارد، لذا نیاز ورود کسب وکارهای متفاوت در حوزه تبلیغات دیجیتال بیش از پیش دیده می شود در همین راستا “آسانک “، از سرویس های شرکت دانش بنیان پیک آسا اقدام به ارائه سرویس جدید تبلیغات اپلیکیشنی کرده است.
      2017-02-20 09:28:10