حاكميت فضاي مجازي بر انتخابات آينده

 

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند.

انتخابات در کشور ما همواره محمل بروز مهمترین دغدغه‌های نظام بوده است؛ مشارکت حداکثری، همبستگی دوباره با آرمان‌های انقلاب، محک پایبندی به قانون، تمرین مردمسالاری دینی، حاکم شدن عقلانیت و خرد و اخلاق و افزایش سرمایه اجتماعی از جمله اهدافی است که حاکمیت در صحنه انتخابات به دنبال تحقق آن‌ها بوده است.

با این وجود شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری ایجاد کرده‌اند که برخی از قواعد اساسی بازی انتخاباتی نیازمند تغییر و بازبینی شده است و در پی آن می‌بایست سنجش وضعیت و تصویر هر یک از ویژگی‌های انتخابات، در شبکه‌های اجتماعی مجازی بازتعریف شود.

دلیل منطقی این رخداد آن است که گفته می‌شود «انتخابات یک فرآیند تصمیم‌گیری است که در آن جمعیتی یک فرد را برای تصدی یک امر عمومی برمی‌گزیند و کارکرد اصلی اجتماعی آن تنظیم رابطه میان دولت و مردم است» و اکنون با رشد رسانه‌های سایبری و شبکه‌های اجتماعی مجازی، فرایند انتخابات و تعریف این فرایند دستخوش تغییرات اساسی در جامعه شده است.

در ابتدا می‌بایست برخی از روندهای عمومی در حوزه فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی که به عنوان نیروهای بزرگ تغییر یا پیشران حوزه سیاسی عمومی و بویژه انتخابات به‌شمار می‌آیند، فهرست شوند:

  • تغییر در نیازها و مطالبات مردم از نامزدها؛
  • روند رشد گفتمان آزاد سیاسی؛
  • حرکت از شهروند جامعه به سوی شریک دولت‌ها؛
  • تغییر در زیرساخت‌های قوام‌بخش دولت از جمله اقتصادی – مانند شبکه های توزیع – تغییر در مالیات‌ها؛
  • تغییر در قواعد بازی‌های اجتماعی؛ سیاسی؛ فرهنگی؛ اقتصادی؛
  • تغییر در سرمایه اجتماعی به‌ویژه با تغییر در روابط اجتماعی و بازخوانی ارزش‌های حاکم بر شبکه‌های اجتماعی مجازی؛ و
  • بسترسازی برای تغییر نگره انتخاباتی از «چرخه انتقال قدرت» به «بازاریابی سیاسی».

پیشران‌های انتخابات، اهمیت برخی کاربست‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی را در بستر انتخابات افزایش خواهند داد. همچنان که لازارسفلد و گادت در نظریه شبکه اثبات کردند که بیشترین تأثیرپذیری رأی‌دهندگان از ارتباط چهره به چهره است؛ حضور در شبکه‌های اجتماعی مجازی، جایگزین ارتباط رو در رو خواهد شد. از سوی دیگر شبکه‌های اجتماعی مجازی، گروه‌های مرجع به وجود آورده‌اند که شهروندان عضو گروه، می‌پسندند تا در بافتار آن‌ها بیاندیشند و رفتار کنند.

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند. به همین ترتیب امکان تغییر مناسبات سنتی رشد افراد در هرم قدرت احزاب با بدیل رشد در شبکه‌های اجتماعی مجازی جایگزین خواهد شد.

برخی کاربست‌های دیگر عبارتند از:

  • راه‌کنش‌پذیری بالای فضای سایبر و امکان حضور هر نامزد و هر رأی‌دهنده با گوناگونی سلیقه‌ها و گفتمان‌ها؛
  • امکان‌پذیری دیدبانی و سرمایه‌گذاری بر اکثریت خاموش که طبق برآوردهای تخمینی، نیمی از رأی‌دهندگان را در بر می‌گیرند؛
  • بسترسازی جهت افزایش زمان مبارزات انتخاباتی به‌ویژه کارزارهای غیررسمی؛ و
  • امکان دیدبانی نشانک‌های ضعیف تغییر و ‌پیشران‌ها.

بنابراین می‌توان مهم‌ترین ظرفیت‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی در عرصه انتخابات را فهرست کرد:

  • عصبانیت‌ها، آشوب‌ها، شور و نشاط و … از خیابان‌ها به فضای سایبر منتقل می‌شود؛
  • امکان گفتگو و انتقال پیام در فضای دور از هیاهوی فیزیکی فراهم می‌شود؛ فارغ از هجمه گروه هم‌سالان–هم‌قطاران. همچنین فرد می‌تواند به ندای مخالف گوش دهد و تمرین و بستری برای مردمسالاری فراهم خواهد شد؛
  • ابزاری برای تزریق نشاط انتخاباتی و افزایش مشارکت عمومی؛ و
  • امکان‌پذیر ساختن استفاده از ظرفیت گروه‌های سنی پائین‌تر از سن شرکت در انتخابات که شور فراوانی دارند.

علیرغم وجود جاذبه‌های فراوان می‌بایست مراقب برخی ابهامات، مشکلات و چالش‌های پیش روی فضای انتخاباتی شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز بود:

  • نامزدها و فعالان سیاسی با متناقض‌نما مواجه هستند؛ ایشان از یک سو متعهد به قانون هستند که اغلب شبکه‌های اجتماعی مجازی را فیلتر کرده است و از سوی دیگر خود را ناگزیر از بهره‌برداری از این ابزار مهم رسانه‌ای می‌دانند. در چنین فضایی، بیشتر فعالیت‌ها به تشکل‌های خودجوش و مردمی منتسب می‌شود.
  • در قانون جامع انتخابات و سیاست‌های کلان به‌صورت جداگانه و کافی به چالش‌های فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته نشده است.
  • چون بستر کافی برای نرم‌افزارهای مربوطه در کشور وجود ندارد، تمام فعالیت‌ها پیوسته از سوی دیگران (خارج از حاکمیت) دیدبانی می‌شوند و این مراجع توان تاثیرگذاری دارند.
  • امکان فعالیت کسانی که در حالت عادی، فضا و امکان حضور فیزیکی ندارند (به‌ویژه اقلیت‌ها، خارج از کشور، گروه‌های ضدانقلاب، فتنه‌گران سال 88 و …) فراهم است.
  • کاهش مخاطبان برنامه‌های اطلاع‌رسانی رسانه ملی به دلیل گوناگونی و افزایش رسانه‌های مجازی خبررسانی که گستره ذائقه مخاطبان را پوشش می‌دهند.
  • چالش ایجاد موج‌ها و جریان‌های بهمنی و واکنش‌های زنجیره‌ای به یک خبر یا حتی شایعه که مدیریت آن تاحدودی خارج از توان است و امکان موج‌سواری را برای عده‌ای سودجو فراهم می‌سازد.
  • افزایش احتمال مهندسی انتخابات و رأی‌گیری‌ها با توجه به اطلاعات پایش فضای سایبر وجود دارد.

راهبردهاي عملياتي:

بر اساس دورنمای ترسیم شده، می‌توان راهبردهای عملیاتی در این فضا پیشنهاد کرد.

  • ارزیابی محیط کلان انتخابات، نقاط قوت و ضعف و تعیین راهبرد برای هرکدام از ذی‌نفعان، بدون در نظر گرفتن و تحلیل فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی ناتمام است.
  • چرخش نظرگاه و نقطه کانونی «مدیریت درگیری‌ها» از انتخابات به فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌تواند کاهش دهنده هزینه‌ها و مخاطرات حاکمیت باشد.
  • از آنجا که همه جناح‌های سیاسی وفادار به انقلاب و پای‌بند به قانون اساسی از ذخایر و سرمایه‌های کشور محسوب می‌شوند؛ نباید فضا به گونه‌ای شود که شبکه‌های اجتماعی مجازی وجه ارزشی بیش از حدی یابند و در پی آن یکی از جناح‌ها خود را موافق و دیگری مخالف آن‌ها نشان دهد.
  • ستادهای انتخاباتی مجازی، هندسه خاص خود را دارند و تنها محدود به الگوهای هرمی و یا ساختار چرخی با محوریت مدیر ستاد انتخاباتی نمی‌شوند. ظهور و رشد شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر بیش از پیش داشتن ستادهای انتخاباتی دائمی، پیشرو و آینده‌نگر را برای احزاب و جناح‌های سیاسی ضروری ساخته است.
  • لزوم پیش‌دستی در تولید محتوا و پیام‌های مناسب برای فضای انتخابات در زمان‌های ویژه وجود دارد.
  • بایستی به مردم آموزش و دانش عمومی تحلیل محتوای فضای سایبر داده شود.

ماهنامه نامه آینده‌پژوهی، شماره 18

    نظرات

    تولید برق با دستشویی عمومی
    فرادانش
    تولید برق با دستشویی عمومی
    محققان دانشگاه UWE انگلستان در حال ساخت یک توالت عمومی هستند که می‌تواند با کمک متابولیسم باکتریایی، ادرار را به برق تبدیل کند.
      2017-04-26 12:34:28
    لباسشویی جدید ال جی از کهکشان می آید
    تازه های فناوری
    لباسشویی جدید ال جی از کهکشان می آید
    وقتی پای شست‌وشو به میان می‌آید مقوله سلامت و بهداشت هم ناخودآگاه مطرح می‌شود، وقتی درباره ماشین لباسشویی حرف می‌زنیم، داستان صرفه‌جویی در مصرف انرژی و آب پررنگ می‌شود، وقتی درباره شست‌وشو می‌گوییم یعنی درباره قسمتی از روزمره‌مان بحث می‌کنیم، قسمتی از روزمره‌مان که باید باصرفه جویی در وقت،انرژی و آب، و در عین حال لحاظ کردن سلامت و بهداشت خانواده همراه باشد.
      2017-04-26 11:26:00
    چگونه یک استارتاپ دانش بنیان داشته باشیم
    استارتاپ ها
    چگونه یک استارتاپ دانش بنیان داشته باشیم
    معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري براي حمايت از استارت‌آپ‌ها دو مسير تعريف کرده است؛ استارت‌آپ‌هايي که تازه مي‌خواهند شروع به کار کنند با استفاده از خدمات مرکز شتابدهي نوآوري معاونت علمي (زير نظر پارک فناوري پرديس) حمايت مي‌شوند. استارت‌آپ‌هايي که کمي جلوتر رفته و ثبات پيدا کرده‌اند و شخصيت حقوقي خود را شکل داده‌اند هم مي‌توانند به‌عنوان يک شرکت دانش‌بنيان نوپا شناخته شوند و از «قانون حمايت از شرکت‌هاي دانش‌بنيان» استفاده کنند.
      2017-04-26 11:10:03
    تنها راهکار مقابله با رمزنگاری کوانتومی، خود رمزنگاری کوانتومی است
    فناوریهای برتر
    تنها راهکار مقابله با رمزنگاری کوانتومی، خود رمزنگاری کوانتومی است
    به‌محض اینکه اولین کامپیوتر کوانتومی واقعی در جهان ساخته شود، نیاز داریم که به‌سرعت یک میلیون کامپیوتر کوانتومی دیگر ساخته شود تا برای مقابله با همان اولین کامپیوتر کوانتومی به‌کار گرفته شوند.
      2017-04-26 08:41:20
    ناگهان همه آرزوهایم با آب رفت؛ دیگر در کوچه هایمان صدای بازی بچه ها نمی آید
    جامعه
    ناگهان همه آرزوهایم با آب رفت؛ دیگر در کوچه هایمان صدای بازی بچه ها نمی آید
    جعفر جوان ۲۲ ساله‌ یکی از روستاییانی است که رخت سال نو را با رخت عزا عوض کرده، او در حادثه سیل آذربایجان که ۶ روز از آمدنش می‌گذرد؛ پدر، مادر، دو برادر، دو برادرزاده و برادر زن خود را از دست داده است و تنها بازمانده خانواده ۸ نفره است.
      2017-04-26 08:10:07
    چرا ايده ام تجاري نمي شود؟
    تازه های کسب و کار
    چرا ايده ام تجاري نمي شود؟
    اما یک کسب‌وکار مبتنی بر ایده‌محور بودن تنها زمانی به پایداری می‌رسد که بتواند مشتری را متقاعد سازد که بگوید: "ایده خوبی است، حاضر هستم برای خرید آن هزینه مربوطه را پرداخت کنم. آیا محصولات دیگری نیز دارید؟"
      2017-04-26 08:08:24
    مشتری شناسی ،ضرورت مشتری مداری؟
    بازاریابی و بازارسازی
    مشتری شناسی ،ضرورت مشتری مداری؟
    آنچه که مشتری می خواهد را می توان در سه دسته طبقه بندی کرد: نیازها، خواسته ها و تقاضاها. اما برای تصمیم گیری روی این موارد ابتدا باید بخش بندی را انجام دهید، و اولین گام در بخش بندی این است که مشخص کنید که کدام دسته از مشتریان محصولات شما را ترجیح می دهند.
      2017-04-25 10:53:54
    ابرهای مجازی باریدن گرفته است،ذخیره سازی نامحدود برای همه چیز
    رایانش ابری
    ابرهای مجازی باریدن گرفته است،ذخیره سازی نامحدود برای همه چیز
    اگر روش پیدا کردن آن را بلد باشید، کلاود پر از فضای ذخيره‌سازی رایگان است. از باکس و دراپ‌باکس تا گوگل و اپل انواع مختلفی از فضای ذخيره‌سازی رایگان وجود دارد که در فضای ابری در اختیار کاربران قرار گرفته است. اما قبل از استفاده از آنها باید...
      2017-04-25 10:33:47
    امکان درمان پوکی استخوان با پای مرغ
    کسب و کار
    امکان درمان پوکی استخوان با پای مرغ
    پای مرغ این روزها از اقلامی است که در ویترین پروتئینی‌ها فراوان دیده می‌شود.گرچه این عضو مرغ، ظاهر ناخوشایندی دارد اما پزشکان خوردن آن را به‌شدت توصیه می‌کنند و معتقدند این غذا که سرشار از ژلاتین است می‌تواند جایگزین سالم و ارزان‌قیمتی به جای قرص‌های گران قیمت غضروف‌سازی باشد که این روزها با نام‌های مختلف و در شمار بالا در داروخانه‌ها عرضه می‌شود.
      2017-04-24 15:28:46
    دسترسی به فیبر نوری افتتاح شد
    اینترنت
    دسترسی به فیبر نوری افتتاح شد
    تانوما سرویس FTTB/H به معنی فیبر نوری تا ساختمان یا خانه است. این سرویس به فناوری جدیدی گفته می‌شود به جای استفاده از کابل مسی از فیبر نوری برای انتقال اطلاعات استفاده می‌شود
      2017-04-24 13:40:05
    لذت بردن را فراموش نکنید
    تازه های کسب و کار
    لذت بردن را فراموش نکنید
    سخت ترین و مهم ترین بخش از رسیدگی به زندگی شغلی این است که کاری را انجام دهید که با زندگی شخصی تان در تضاد نباشد. برای شروع کار بايد سه نكته اساسي را مد نظر قرار دهيد.
      2017-04-24 08:33:09