حاكميت فضاي مجازي بر انتخابات آينده

 

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند.

انتخابات در کشور ما همواره محمل بروز مهمترین دغدغه‌های نظام بوده است؛ مشارکت حداکثری، همبستگی دوباره با آرمان‌های انقلاب، محک پایبندی به قانون، تمرین مردمسالاری دینی، حاکم شدن عقلانیت و خرد و اخلاق و افزایش سرمایه اجتماعی از جمله اهدافی است که حاکمیت در صحنه انتخابات به دنبال تحقق آن‌ها بوده است.

با این وجود شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری ایجاد کرده‌اند که برخی از قواعد اساسی بازی انتخاباتی نیازمند تغییر و بازبینی شده است و در پی آن می‌بایست سنجش وضعیت و تصویر هر یک از ویژگی‌های انتخابات، در شبکه‌های اجتماعی مجازی بازتعریف شود.

دلیل منطقی این رخداد آن است که گفته می‌شود «انتخابات یک فرآیند تصمیم‌گیری است که در آن جمعیتی یک فرد را برای تصدی یک امر عمومی برمی‌گزیند و کارکرد اصلی اجتماعی آن تنظیم رابطه میان دولت و مردم است» و اکنون با رشد رسانه‌های سایبری و شبکه‌های اجتماعی مجازی، فرایند انتخابات و تعریف این فرایند دستخوش تغییرات اساسی در جامعه شده است.

در ابتدا می‌بایست برخی از روندهای عمومی در حوزه فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی که به عنوان نیروهای بزرگ تغییر یا پیشران حوزه سیاسی عمومی و بویژه انتخابات به‌شمار می‌آیند، فهرست شوند:

  • تغییر در نیازها و مطالبات مردم از نامزدها؛
  • روند رشد گفتمان آزاد سیاسی؛
  • حرکت از شهروند جامعه به سوی شریک دولت‌ها؛
  • تغییر در زیرساخت‌های قوام‌بخش دولت از جمله اقتصادی – مانند شبکه های توزیع – تغییر در مالیات‌ها؛
  • تغییر در قواعد بازی‌های اجتماعی؛ سیاسی؛ فرهنگی؛ اقتصادی؛
  • تغییر در سرمایه اجتماعی به‌ویژه با تغییر در روابط اجتماعی و بازخوانی ارزش‌های حاکم بر شبکه‌های اجتماعی مجازی؛ و
  • بسترسازی برای تغییر نگره انتخاباتی از «چرخه انتقال قدرت» به «بازاریابی سیاسی».

پیشران‌های انتخابات، اهمیت برخی کاربست‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی را در بستر انتخابات افزایش خواهند داد. همچنان که لازارسفلد و گادت در نظریه شبکه اثبات کردند که بیشترین تأثیرپذیری رأی‌دهندگان از ارتباط چهره به چهره است؛ حضور در شبکه‌های اجتماعی مجازی، جایگزین ارتباط رو در رو خواهد شد. از سوی دیگر شبکه‌های اجتماعی مجازی، گروه‌های مرجع به وجود آورده‌اند که شهروندان عضو گروه، می‌پسندند تا در بافتار آن‌ها بیاندیشند و رفتار کنند.

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند. به همین ترتیب امکان تغییر مناسبات سنتی رشد افراد در هرم قدرت احزاب با بدیل رشد در شبکه‌های اجتماعی مجازی جایگزین خواهد شد.

برخی کاربست‌های دیگر عبارتند از:

  • راه‌کنش‌پذیری بالای فضای سایبر و امکان حضور هر نامزد و هر رأی‌دهنده با گوناگونی سلیقه‌ها و گفتمان‌ها؛
  • امکان‌پذیری دیدبانی و سرمایه‌گذاری بر اکثریت خاموش که طبق برآوردهای تخمینی، نیمی از رأی‌دهندگان را در بر می‌گیرند؛
  • بسترسازی جهت افزایش زمان مبارزات انتخاباتی به‌ویژه کارزارهای غیررسمی؛ و
  • امکان دیدبانی نشانک‌های ضعیف تغییر و ‌پیشران‌ها.

بنابراین می‌توان مهم‌ترین ظرفیت‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی در عرصه انتخابات را فهرست کرد:

  • عصبانیت‌ها، آشوب‌ها، شور و نشاط و … از خیابان‌ها به فضای سایبر منتقل می‌شود؛
  • امکان گفتگو و انتقال پیام در فضای دور از هیاهوی فیزیکی فراهم می‌شود؛ فارغ از هجمه گروه هم‌سالان–هم‌قطاران. همچنین فرد می‌تواند به ندای مخالف گوش دهد و تمرین و بستری برای مردمسالاری فراهم خواهد شد؛
  • ابزاری برای تزریق نشاط انتخاباتی و افزایش مشارکت عمومی؛ و
  • امکان‌پذیر ساختن استفاده از ظرفیت گروه‌های سنی پائین‌تر از سن شرکت در انتخابات که شور فراوانی دارند.

علیرغم وجود جاذبه‌های فراوان می‌بایست مراقب برخی ابهامات، مشکلات و چالش‌های پیش روی فضای انتخاباتی شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز بود:

  • نامزدها و فعالان سیاسی با متناقض‌نما مواجه هستند؛ ایشان از یک سو متعهد به قانون هستند که اغلب شبکه‌های اجتماعی مجازی را فیلتر کرده است و از سوی دیگر خود را ناگزیر از بهره‌برداری از این ابزار مهم رسانه‌ای می‌دانند. در چنین فضایی، بیشتر فعالیت‌ها به تشکل‌های خودجوش و مردمی منتسب می‌شود.
  • در قانون جامع انتخابات و سیاست‌های کلان به‌صورت جداگانه و کافی به چالش‌های فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته نشده است.
  • چون بستر کافی برای نرم‌افزارهای مربوطه در کشور وجود ندارد، تمام فعالیت‌ها پیوسته از سوی دیگران (خارج از حاکمیت) دیدبانی می‌شوند و این مراجع توان تاثیرگذاری دارند.
  • امکان فعالیت کسانی که در حالت عادی، فضا و امکان حضور فیزیکی ندارند (به‌ویژه اقلیت‌ها، خارج از کشور، گروه‌های ضدانقلاب، فتنه‌گران سال 88 و …) فراهم است.
  • کاهش مخاطبان برنامه‌های اطلاع‌رسانی رسانه ملی به دلیل گوناگونی و افزایش رسانه‌های مجازی خبررسانی که گستره ذائقه مخاطبان را پوشش می‌دهند.
  • چالش ایجاد موج‌ها و جریان‌های بهمنی و واکنش‌های زنجیره‌ای به یک خبر یا حتی شایعه که مدیریت آن تاحدودی خارج از توان است و امکان موج‌سواری را برای عده‌ای سودجو فراهم می‌سازد.
  • افزایش احتمال مهندسی انتخابات و رأی‌گیری‌ها با توجه به اطلاعات پایش فضای سایبر وجود دارد.

راهبردهاي عملياتي:

بر اساس دورنمای ترسیم شده، می‌توان راهبردهای عملیاتی در این فضا پیشنهاد کرد.

  • ارزیابی محیط کلان انتخابات، نقاط قوت و ضعف و تعیین راهبرد برای هرکدام از ذی‌نفعان، بدون در نظر گرفتن و تحلیل فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی ناتمام است.
  • چرخش نظرگاه و نقطه کانونی «مدیریت درگیری‌ها» از انتخابات به فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌تواند کاهش دهنده هزینه‌ها و مخاطرات حاکمیت باشد.
  • از آنجا که همه جناح‌های سیاسی وفادار به انقلاب و پای‌بند به قانون اساسی از ذخایر و سرمایه‌های کشور محسوب می‌شوند؛ نباید فضا به گونه‌ای شود که شبکه‌های اجتماعی مجازی وجه ارزشی بیش از حدی یابند و در پی آن یکی از جناح‌ها خود را موافق و دیگری مخالف آن‌ها نشان دهد.
  • ستادهای انتخاباتی مجازی، هندسه خاص خود را دارند و تنها محدود به الگوهای هرمی و یا ساختار چرخی با محوریت مدیر ستاد انتخاباتی نمی‌شوند. ظهور و رشد شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر بیش از پیش داشتن ستادهای انتخاباتی دائمی، پیشرو و آینده‌نگر را برای احزاب و جناح‌های سیاسی ضروری ساخته است.
  • لزوم پیش‌دستی در تولید محتوا و پیام‌های مناسب برای فضای انتخابات در زمان‌های ویژه وجود دارد.
  • بایستی به مردم آموزش و دانش عمومی تحلیل محتوای فضای سایبر داده شود.

ماهنامه نامه آینده‌پژوهی، شماره 18

    نظرات

    گوشی جدید هوآوی با دوربین سه بعدی عرضه شد؛ قیمت باورنکردنی
    تلفن همراه و تبلت
    گوشی جدید هوآوی با دوربین سه بعدی عرضه شد؛ قیمت باورنکردنی
    گوشی هواوی آنر وی 9 (Honor V9) امروز پیش به طور رسمی در کشور چین معرفی شد و طرفداران گوشی های اندرویدی سطح بالای ساخته شده توسط دو برند هواوی و زیرمجموعه‌ی آن یعنی برند آنر می‌توانند نام محصول جدیدی را در لیست خرید خود برای تعطیلات عید نوروز یادداشت کنند.
      2017-02-23 00:05:00
    مالیات، بیمه و خدمت سربازی ؛ مهم ترین مشکل استارت آپ ها و کسب و کارهای نوین
    تازه های کسب و کار
    مالیات، بیمه و خدمت سربازی ؛ مهم ترین مشکل استارت آپ ها و کسب و کارهای نوین
    استارت آپ ها و کسب و کارهای الکترونیکی و نوین برای ماندگاری و پابرجایی باید محکم باشند و در مقابل مشکلات بایستند تا با تعامل بتوانند خود را ثابت کرده و جایگاه اصلی خود را کسب کنند.
      2017-02-22 16:19:00
    فقدان راهبرد و اولويت بندي مشخص ؛ وضعيت نامطلوب زيست فناوري كشوررا رقم زده است
    فرادانش
    فقدان راهبرد و اولويت بندي مشخص ؛ وضعيت نامطلوب زيست فناوري كشوررا رقم زده است
    كاربردهاي فراوان زيست فناوري، آن را به عنوان برجسته ترين نشانه پيشرفت بشر در قرن حاضر و همتراز با فناوري اطلاعات قرار داده و به يكي از مهمترين ابزارها براي تأمين نيازهاي متنوع و گوناگون تبديل كرده است.
      2017-02-22 14:32:17
    دیگر سالاد شیرازی نخورید!
    کلینیک سلامت
    دیگر سالاد شیرازی نخورید!
    ترکیب مواد تشکیل دهنده که از گوارش سریع و کند برخودار هستند، ایده خوبی نیست. این شرایط می تواند تخمیر مواد غذایی در معده را به همراه داشته باشد که ممکن است کل بدن را مسموم سازد.
      2017-02-22 12:28:00
    جدیدترین تصاویر لورفته از گوشی جدید سامسونگ
    تلفن همراه و تبلت
    جدیدترین تصاویر لورفته از گوشی جدید سامسونگ
    در حالی که احتمالا در تاریخ ۲۹ مارس (۹ فروردین ماه ۱۳۹۶) قرار است برای اولین بار شاهد رونمایی رسمی از پرچمدار نسل بعد سامسونگ باشیم، از حدود چند هفته‌ی قبل انتشار شایعات مربوط به گلکسی​ اس 8 (Samsung Galaxy S8) آغاز شده است و در گزارش امروز نیز که لحظاتی پیش به دستمان رسیده، شاهد افشای تصاویری جدید از این اسمارت فون هستیم.
      2017-02-22 12:00:00
    پژو شاسی بلند جدیدی را وارد بازار ایران کرد
    گوناگون
    پژو شاسی بلند جدیدی را وارد بازار ایران کرد
    در هر صورت پژو 3008 جز جدیدترین محصولات این شرکت فرانسوی است که در کلاس کراس اوور های سایز متوسط قرار می گیرد. نسل دوم پژو 3008 در نمایشگاه پاریس 2016 به صورت رسمی رونمایی و فروش آن از اوایل سال 2017 میلادی آغاز شده است.
      2017-02-22 11:00:00
    تصاویری شگفت انگیز و فوق العاده از آسمان زیباترین شهرهای دنیا
    گوناگون
    تصاویری شگفت انگیز و فوق العاده از آسمان زیباترین شهرهای دنیا
    گروهی از عکاسان روسی با نام تیم AirPano به آسمان شهرهای زیبای جهان رفته و معماری و مدنیت مکان‌های مختلف این مناطق را از نمای بالا به تصویر کشیده‌اند. نتیجه کار بسیار دیدنی و شگفت‌انگیز است. پیشنهاد می‌کنیم دیدن این عکس های زیبا را از دست ندهید.
      2017-02-22 10:00:00
    دستاوردهای چهار ساله وزارت ICT در بستر سازي و توسعه فضاي مجازي ايران
    جامعه
    دستاوردهای چهار ساله وزارت ICT در بستر سازي و توسعه فضاي مجازي ايران
    توسعه شبکه فیبر نوری و شبکه انتقال، افزایش پهنای باند داخل و بین‌الملل، توسعه دسترسی اینترنت پرسرعت ثابت و سیار و توسعه دسترسی اینترنت پرسرعت روستایی در کنار دیگر شاخص‌های کلیدی وزارت ارتباطات و....
      2017-02-22 08:28:40
    فرايند جهاني‌شدن و ظهور و گسترش رسانه‌هاي جديد چه تأثيري بر جايگاه مذهب داشته است؟
    جامعه
    فرايند جهاني‌شدن و ظهور و گسترش رسانه‌هاي جديد چه تأثيري بر جايگاه مذهب داشته است؟
    ادعاي ما در اين نوشتار اين است که: فرايند جهاني‌شدن فرهنگي و گسترش رسانه‌هاي جديد اجتناب‌ناپذير است؛ وباوجود چالش‌ها و بحران‌هايي که به همراه دارد ، استفاده از اين فضا و امکانات تقويت‌کننده و مروج امت واحد اسلامي و زمينه‌ساز جهاني‌شدن اسلام خواهد بود.
      2017-02-21 09:23:34
    شاید واقعیت افزوده فناوری جایگزین آیفون باشد
    واقعیت افزوده
    شاید واقعیت افزوده فناوری جایگزین آیفون باشد
    از نظر من اهمیت واقعیت افزوده​ به اندازه‌ی گوشی‌های هوشمند زیاد است. گوشی هوشمند محصولی است که به همه تعلق دارد و نمی‌توان تصور کرد که آیفون محدود به کشور، موقعیت جغرافیایی یا فرهنگ خاصی باشد. من تصور می‌کنم واقعیت افزوده به همین اندازه بزرگ است
      2017-02-21 11:16:41
    لطفا وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه  را به سامانه و شماره تلفن ۱۹۵ اعلام فرمایید
    جامعه
    لطفا وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه را به سامانه و شماره تلفن ۱۹۵ اعلام فرمایید
    وزیر ارتباطات از تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت حجم اینترنت اپراتورها و نحوه محاسبه آن خبر داد. طی مدتی که از روی کار آمدن نسل سوم و چهارم ارتباطی می‌گذرد تعداد کاربران اینترنت موبایل به یک باره گسترش قابل توجهی پیدا کرده است.
      2017-02-21 08:55:00
    ‏کسب وکارها امروز به جای وام، فضای نفس کشیدن جدید می خواهند
    تازه های کسب و کار
    ‏کسب وکارها امروز به جای وام، فضای نفس کشیدن جدید می خواهند
    در ادامه حمایت از شرکت های دانش بنیان و محصولات داخلی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات عصر دوشنبه 2 اسفند 95 دومین تفاهمنامه میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به امضا رسید.
      2017-02-21 08:27:00
    تلفن‌های همراه به زودی بدون لمس کردن و شارژ شدن با نور محیط، کنترل خواهند شد
    تازه های فناوری
    تلفن‌های همراه به زودی بدون لمس کردن و شارژ شدن با نور محیط، کنترل خواهند شد
    مونساب شیم (Moonsub Shim)، استاد دانشگاه ایلینوی در اوربانا-شامپاین ایالات متحده اظهار داشت که تلفن ها ی همراه از حالت نمایش اطلاعات صرف، بیشتر به سمتی می روند که به دستگاه‌های تعاملی تبدیل شوند.
      2017-02-20 20:56:04