حاكميت فضاي مجازي بر انتخابات آينده

 

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند.

انتخابات در کشور ما همواره محمل بروز مهمترین دغدغه‌های نظام بوده است؛ مشارکت حداکثری، همبستگی دوباره با آرمان‌های انقلاب، محک پایبندی به قانون، تمرین مردمسالاری دینی، حاکم شدن عقلانیت و خرد و اخلاق و افزایش سرمایه اجتماعی از جمله اهدافی است که حاکمیت در صحنه انتخابات به دنبال تحقق آن‌ها بوده است.

با این وجود شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری ایجاد کرده‌اند که برخی از قواعد اساسی بازی انتخاباتی نیازمند تغییر و بازبینی شده است و در پی آن می‌بایست سنجش وضعیت و تصویر هر یک از ویژگی‌های انتخابات، در شبکه‌های اجتماعی مجازی بازتعریف شود.

دلیل منطقی این رخداد آن است که گفته می‌شود «انتخابات یک فرآیند تصمیم‌گیری است که در آن جمعیتی یک فرد را برای تصدی یک امر عمومی برمی‌گزیند و کارکرد اصلی اجتماعی آن تنظیم رابطه میان دولت و مردم است» و اکنون با رشد رسانه‌های سایبری و شبکه‌های اجتماعی مجازی، فرایند انتخابات و تعریف این فرایند دستخوش تغییرات اساسی در جامعه شده است.

در ابتدا می‌بایست برخی از روندهای عمومی در حوزه فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی که به عنوان نیروهای بزرگ تغییر یا پیشران حوزه سیاسی عمومی و بویژه انتخابات به‌شمار می‌آیند، فهرست شوند:

  • تغییر در نیازها و مطالبات مردم از نامزدها؛
  • روند رشد گفتمان آزاد سیاسی؛
  • حرکت از شهروند جامعه به سوی شریک دولت‌ها؛
  • تغییر در زیرساخت‌های قوام‌بخش دولت از جمله اقتصادی – مانند شبکه های توزیع – تغییر در مالیات‌ها؛
  • تغییر در قواعد بازی‌های اجتماعی؛ سیاسی؛ فرهنگی؛ اقتصادی؛
  • تغییر در سرمایه اجتماعی به‌ویژه با تغییر در روابط اجتماعی و بازخوانی ارزش‌های حاکم بر شبکه‌های اجتماعی مجازی؛ و
  • بسترسازی برای تغییر نگره انتخاباتی از «چرخه انتقال قدرت» به «بازاریابی سیاسی».

پیشران‌های انتخابات، اهمیت برخی کاربست‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی را در بستر انتخابات افزایش خواهند داد. همچنان که لازارسفلد و گادت در نظریه شبکه اثبات کردند که بیشترین تأثیرپذیری رأی‌دهندگان از ارتباط چهره به چهره است؛ حضور در شبکه‌های اجتماعی مجازی، جایگزین ارتباط رو در رو خواهد شد. از سوی دیگر شبکه‌های اجتماعی مجازی، گروه‌های مرجع به وجود آورده‌اند که شهروندان عضو گروه، می‌پسندند تا در بافتار آن‌ها بیاندیشند و رفتار کنند.

شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر، بستری فراهم می‌سازند که در آن، احزاب می‌توانند با برگزاری انتخابات اولیه، نامزدها و نمایندگان احتمالی مناسب برای لیست خود را شناسایی کنند. به همین ترتیب امکان تغییر مناسبات سنتی رشد افراد در هرم قدرت احزاب با بدیل رشد در شبکه‌های اجتماعی مجازی جایگزین خواهد شد.

برخی کاربست‌های دیگر عبارتند از:

  • راه‌کنش‌پذیری بالای فضای سایبر و امکان حضور هر نامزد و هر رأی‌دهنده با گوناگونی سلیقه‌ها و گفتمان‌ها؛
  • امکان‌پذیری دیدبانی و سرمایه‌گذاری بر اکثریت خاموش که طبق برآوردهای تخمینی، نیمی از رأی‌دهندگان را در بر می‌گیرند؛
  • بسترسازی جهت افزایش زمان مبارزات انتخاباتی به‌ویژه کارزارهای غیررسمی؛ و
  • امکان دیدبانی نشانک‌های ضعیف تغییر و ‌پیشران‌ها.

بنابراین می‌توان مهم‌ترین ظرفیت‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی در عرصه انتخابات را فهرست کرد:

  • عصبانیت‌ها، آشوب‌ها، شور و نشاط و … از خیابان‌ها به فضای سایبر منتقل می‌شود؛
  • امکان گفتگو و انتقال پیام در فضای دور از هیاهوی فیزیکی فراهم می‌شود؛ فارغ از هجمه گروه هم‌سالان–هم‌قطاران. همچنین فرد می‌تواند به ندای مخالف گوش دهد و تمرین و بستری برای مردمسالاری فراهم خواهد شد؛
  • ابزاری برای تزریق نشاط انتخاباتی و افزایش مشارکت عمومی؛ و
  • امکان‌پذیر ساختن استفاده از ظرفیت گروه‌های سنی پائین‌تر از سن شرکت در انتخابات که شور فراوانی دارند.

علیرغم وجود جاذبه‌های فراوان می‌بایست مراقب برخی ابهامات، مشکلات و چالش‌های پیش روی فضای انتخاباتی شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز بود:

  • نامزدها و فعالان سیاسی با متناقض‌نما مواجه هستند؛ ایشان از یک سو متعهد به قانون هستند که اغلب شبکه‌های اجتماعی مجازی را فیلتر کرده است و از سوی دیگر خود را ناگزیر از بهره‌برداری از این ابزار مهم رسانه‌ای می‌دانند. در چنین فضایی، بیشتر فعالیت‌ها به تشکل‌های خودجوش و مردمی منتسب می‌شود.
  • در قانون جامع انتخابات و سیاست‌های کلان به‌صورت جداگانه و کافی به چالش‌های فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته نشده است.
  • چون بستر کافی برای نرم‌افزارهای مربوطه در کشور وجود ندارد، تمام فعالیت‌ها پیوسته از سوی دیگران (خارج از حاکمیت) دیدبانی می‌شوند و این مراجع توان تاثیرگذاری دارند.
  • امکان فعالیت کسانی که در حالت عادی، فضا و امکان حضور فیزیکی ندارند (به‌ویژه اقلیت‌ها، خارج از کشور، گروه‌های ضدانقلاب، فتنه‌گران سال 88 و …) فراهم است.
  • کاهش مخاطبان برنامه‌های اطلاع‌رسانی رسانه ملی به دلیل گوناگونی و افزایش رسانه‌های مجازی خبررسانی که گستره ذائقه مخاطبان را پوشش می‌دهند.
  • چالش ایجاد موج‌ها و جریان‌های بهمنی و واکنش‌های زنجیره‌ای به یک خبر یا حتی شایعه که مدیریت آن تاحدودی خارج از توان است و امکان موج‌سواری را برای عده‌ای سودجو فراهم می‌سازد.
  • افزایش احتمال مهندسی انتخابات و رأی‌گیری‌ها با توجه به اطلاعات پایش فضای سایبر وجود دارد.

راهبردهاي عملياتي:

بر اساس دورنمای ترسیم شده، می‌توان راهبردهای عملیاتی در این فضا پیشنهاد کرد.

  • ارزیابی محیط کلان انتخابات، نقاط قوت و ضعف و تعیین راهبرد برای هرکدام از ذی‌نفعان، بدون در نظر گرفتن و تحلیل فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی ناتمام است.
  • چرخش نظرگاه و نقطه کانونی «مدیریت درگیری‌ها» از انتخابات به فضای سایبر و شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌تواند کاهش دهنده هزینه‌ها و مخاطرات حاکمیت باشد.
  • از آنجا که همه جناح‌های سیاسی وفادار به انقلاب و پای‌بند به قانون اساسی از ذخایر و سرمایه‌های کشور محسوب می‌شوند؛ نباید فضا به گونه‌ای شود که شبکه‌های اجتماعی مجازی وجه ارزشی بیش از حدی یابند و در پی آن یکی از جناح‌ها خود را موافق و دیگری مخالف آن‌ها نشان دهد.
  • ستادهای انتخاباتی مجازی، هندسه خاص خود را دارند و تنها محدود به الگوهای هرمی و یا ساختار چرخی با محوریت مدیر ستاد انتخاباتی نمی‌شوند. ظهور و رشد شبکه‌های اجتماعی مجازی در فضای سایبر بیش از پیش داشتن ستادهای انتخاباتی دائمی، پیشرو و آینده‌نگر را برای احزاب و جناح‌های سیاسی ضروری ساخته است.
  • لزوم پیش‌دستی در تولید محتوا و پیام‌های مناسب برای فضای انتخابات در زمان‌های ویژه وجود دارد.
  • بایستی به مردم آموزش و دانش عمومی تحلیل محتوای فضای سایبر داده شود.

ماهنامه نامه آینده‌پژوهی، شماره 18

    نظرات

    رویداد ساعت زمین چیست؟
    انرژی های نو
    رویداد ساعت زمین چیست؟
    ساعت زمین یک رویداد جهانی سازماندهی شده توسط صندوق جهانی طبیعت (World Wide Fund for Nature‏) است که در آخرین شنبه ماه مارس هر سال برگزار می شود. خانواده ها و کسب و کارها با خاموش کردن چراغ ها و سایر دستگاه های الکتریکی غیر ضروری خود به مدت یک ساعت این طرح را یادآوری می کنند.
      2017-03-24 18:15:39
    طرح تجاری چیست و چگونه باید آن را تدوین کرد؟
    بازاریابی و بازارسازی
    طرح تجاری چیست و چگونه باید آن را تدوین کرد؟
    اگر برای شروع کسب‌وکارتان با کسی مشورت کنید ممکن است به شما توصیه کند: «اول بیزینس پلن کارت را طراحی کن.» اما بیزینس پلن چیست؟ بیزینس پلن که آن را به «طرح کسب‌وکار» ترجمه می‌کنند به منظور کمک به شما برای رسیدن به اهداف کسب‌وکارتان طراحی می‌شود.
      2017-03-24 12:05:09
    ویکی لیکس افشا کرد؛ جاسوسی سیا از رایانه‌های اپل
    شرکت ها و برندها
    ویکی لیکس افشا کرد؛ جاسوسی سیا از رایانه‌های اپل
    براساس اسناد منتشر شده توسط ویکی‌لیکس، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» به‌شکل دائمی رایانه‌های مک شرکت اپل را به گونه‌ای آلوده کند که حتی نصب مجدد سیستم عامل نیز به پاک شدن و از بین رفتن این ویروس کمکی نمی‌کند.
      2017-03-24 11:23:14
    ربات تلگرام که نوشته عکس‌ها را ترجمه می‌کند
    رسانه های اجتماعی
    ربات تلگرام که نوشته عکس‌ها را ترجمه می‌کند
    استفاده از ربات‌های تلگرام برای انجام کارهای مختلف، یکی از ویژگی‌های مهم تلگرام است که آن را از سایر پیام‌رسان‌ها محبوب‌تر کرده است. شما را با رباتی آشنا می‌کنیم که قادر است نوشته‌های عکس‌ها را به زبان‌های مختلف ترجمه کند.
      2017-03-24 10:25:30
    بدون اتصال به اینترنت هم ممکن است هک شوید
    اینترنت
    بدون اتصال به اینترنت هم ممکن است هک شوید
    اگرچه معمولا هکرها رایانه یا یک پایگاه اینترنتی را که به خوبی محافظت نشده می‌یابند تا به اطلاعاتی که در آن ذخیره شده دسترسی پیدا کنند، اما راه‌هایی توسط پژوهشگران کشف شده که می‌توان داده‌ها را از رایانه‌ای که به اینترنت وصل نیست نیز سرقت کرد.
      2017-03-24 08:00:00
    با قابلیت‌های مخفی مرورگر کروم آشنا شوید
    نرم افزارها
    با قابلیت‌های مخفی مرورگر کروم آشنا شوید
    بسیاری از کاربران فضای مجازی از مرورگر گوگل کروم (Google Chrome) استفاده می‌کنند. محبوبیت بسیار زیاد سیستم‌عامل اندروید و همگام‌سازی این مرورگر در بین پلتفرم‌ها، وابستگی کاربران به این مرورگر اینترنتی بیش‌از‌پیش ساخته است. آیا از قابلیت‌های مخفی این مرورگر باخبر هستید؟
      2017-03-24 08:00:00
    سامسونگ؛ یکبار برای همیشه
    تلفن همراه و تبلت
    سامسونگ؛ یکبار برای همیشه
    دستیار هوشمند سامسونگ (S Voice) هرگز نتوانست رقابت نزدیکی با سیری اپل و دستیار هوشمند گوگل و حتی کورتانای مایکروسافت داشته باشد. حالا نوبت یک تغییر است؛ تغییری بزرگ با پرچمدارانی درخشان.
      2017-03-19 16:31:55
    تلویزیونی در قاب عکس برای تطابق بیشتر با دکوراسون خانه شما
    تازه های فناوری
    تلویزیونی در قاب عکس برای تطابق بیشتر با دکوراسون خانه شما
    روز گذشته سامسونگ محصول جدیدی را معرفی کرد که علاوه بر داشتن امکانات معمولی یک تلویزیون، ظاهری همچون یک قاب عکس با لبه‌های چوبی دارد. تلویزیون سامسونگ The Frame در واقع گذر از طراحی‌های سیاه و درخشان به سمت محصولی متناسب‌تر با دکوراسیون خانه است.
      2017-03-19 15:33:33
    کنترل‌های امنیتی که کاربران سامانه‌های وبی باید برای محافظت در برابر بدافزارها به کار بندند
    تازه های فناوری
    کنترل‌های امنیتی که کاربران سامانه‌های وبی باید برای محافظت در برابر بدافزارها به کار بندند
    بانک ملی ایران در آستانه نوروز طی اطلاعیه‌ای درخصوص آلوده شدن سیستم‌های کامپیوتری و تلفن‌های همراه هوشمند کاربران به بدافزارهایی مانند TorDow و TrickBot هشدار داد.
      2017-03-16 16:02:00
    عزم جدی غول فناوری کره برای ساخت پردازنده
    تلفن همراه و تبلت
    عزم جدی غول فناوری کره برای ساخت پردازنده
    سامسونگ نخستین گوشی هوشمند مجهز به چیپست های 10 نانومتری را روانه بازار خواهد کرد. هرچند شرکت سونی زودتر از سامسونگ گوشی اکسپریا ایکس زد پریمیوم (Sony Xperia XZ Premium) مجهز به چیپست اسنپدراگون 835 را معرفی کرد، اما عملا گلکسی اس 8 سامسونگ(Samsung Galaxy S8) اولین گوشی خواهد بود که همراه با این چیپست و یا اگزینوس 8895 وارد بازار می‌شود.
      2017-03-16 10:38:27
    ال جی آخرین دستاوردهایش را برای خانه های هوشمند روانه بازار ایران میکند
    شرکت ها و برندها
    ال جی آخرین دستاوردهایش را برای خانه های هوشمند روانه بازار ایران میکند
    سرانجام پس از انتظار نسبتا طولانی، برند فوق پریمیوم LG Signature در منطقه خاورمیانه و آفریقا رونمایی شد. این اتفاق در مراسم منطقه‌ای شرکت ال جی الکترونیکس یعنی Innofest 2017 رخ داد که در آن بیش از 250 نمایندگی فروش و شریک ال جی در منطقه خاورمیانه و آفریقا حضور داشتند.
      2017-03-16 10:28:39
    اگر در تمامی رشته‌ها و زمینه‌ها، از رایانش ابری استفاده کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟
    رایانش ابری
    اگر در تمامی رشته‌ها و زمینه‌ها، از رایانش ابری استفاده کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟
    تقریباً تمامی مدیران، به دنبال این هستند که از فضای ابری در کسب و کار خود استفاده کنند. در بخش‌های زیربنایی، فضای ابری از کاربردهای تست و توسعه، به پلتفرمی برای خدمات تولیدی تبدیل شده است
      2017-03-16 13:32:09
    تدارک سازمان بورس برای تضمین امنیت سهام داران .
    اقتصاد
    تدارک سازمان بورس برای تضمین امنیت سهام داران .
    بر اساس قانون اوراق بهادار، مشاوران سرمایه‌گذاری یا سبدگردان نیز حتما باید از سازمان بورس و اوراق بهادار مجوز بگیرند و تنها کسانی می‌توانند در این فضا این خدمات را ارائه کنند که شرکت ثبت کرده باشند و صلاحیت علمی و مالی آنها احراز شده باشد.
      2017-03-16 08:33:45
    امروزه سرمایه‌گذاران به جای سرمایه‌گذاری در ملک و طلا به سرمایه‌گذاری بر استارت‌آپ‌های جدید روی آورده‌اند
    استارتاپ ها
    امروزه سرمایه‌گذاران به جای سرمایه‌گذاری در ملک و طلا به سرمایه‌گذاری بر استارت‌آپ‌های جدید روی آورده‌اند
    در سه سال گذشته اتفاقات مهمی باعث شکل‌گیری شتاب‌دهنده‌ها شد که از جمله آنها توجه به شرکت‌های دانش‌بنیان و برگزاری رویدادهای کارآفرینی بود که موجب شد فضای کارآفرینی تشویق شود
      2017-03-16 08:15:48